Samenwerking tussen GKV en Christelijke Gereformeerde Kerken Almere

Wij staan om elkaar heen, bij vreugde, maar ook bij verdriet. Wij gebruiken elkanders talenten en gaven. Geloven in God is voor ons vanzelfsprekend.

Over de Gemeente

Welkom, wat leuk dat je wat meer wilt weten over onze gemeente. Wij zijn een van de kerken in Almere. Onze leden wonen verspreid door Almere. Van Poort tot de Stripheldenbuurt, overal kun je een lid van onze kerk tegen het lijf lopen.

Kaart van Almere met aanduiding van verschillende wijken.

Historische Context

Vanaf de drooglegging van de Flevopolder zijn er ‘kerkpioniers’ geweest, waaronder de ‘polderpionier’ ds. CG Bos, die heeft meegeholpen aan de opbouw van de kerken in Flevoland. Met de opkomst en groei van nieuwe steden en dorpen in de Flevopolder groeide ook het aantal kerken.

De kerk van Almere is gestart (werd geïnstitueerd) op 1 januari 1986 en was een samenwerking tussen Zeewolde en Almere. Twee jaar later, op 1 januari 1988, waren er zoveel kerkleden in Almere komen wonen waardoor de kerken in Almere en Zeewolde verder konden gaan als twee zelfstandige kerken.

De eerste jaren vonden alle activiteiten plaats in gehuurde gebouwen, maar op 1 november 1995 vond de eerste samenkomst plaats in het nieuwe kerkgebouw aan de Parkwijklaan 44 in Almere. In 2026 hopen wij te gedenken en te vieren dat onze kerk 40 jaar geleden is gestart.

Foto van het kerkgebouw aan de Parkwijklaan in Almere.

Bestuur en Organisatie

De Nederlandse Gereformeerde Kerk / Christelijke Gereformeerde Kerk te Almere is naast het zijn van een geloofsgemeenschap sterk betrokken bij het maatschappelijk werk in de wijk rondom het kerkgebouw. Er wordt veel vrijwilligerswerk gedaan in samenwerking met o.a. het wijkteam van de gemeente Almere.

Rechtspersoonlijkheid en ANBI-status

Onze gemeente is een zelfstandig onderdeel als bedoeld in artikel 2 boek 2 Burgerlijk Wetboek en bezit rechtspersoonlijkheid. De kerkorde van de Christelijke Gereformeerde Kerken en Nederlandse Gereformeerde Kerken in Nederland bevat o.m. bepalingen omtrent het bestuur, de financiën, toezicht en (tucht)rechtspraak die gelden voor de kerkleden, de gemeenten en andere onderdelen van deze kerk. Dat wil zeggen dat de afzonderlijke gemeenten en andere instellingen die tot dit kerkgenootschap behoren zijn aangewezen als ANBI (Algemeen Nut Beogende Instelling). Dit is ook van toepassing op de Christelijke Gereformeerde Kerk / Nederlands Gereformeerde Kerk te Almere.

Samenstelling Bestuur

Het bestuur van de kerkelijke gemeente ligt bij de kerkenraad en wordt gevormd door de ambtsdragers van deze gemeente. In onze gemeente telt de kerkenraad 7 leden, die worden gekozen door en uit de leden van de kerkelijke gemeente. Het kernteam/penningmeester is verantwoordelijk voor het beheer van de financiële middelen en de gebouwen van de gemeente, met uitzondering van diaconale aangelegenheden. De kerkenraad is eindverantwoordelijk, wat tot uitdrukking komt in de goedkeuring van o.a. de begroting en de jaarrekening.

Alleen werkelijk gemaakte onkosten kunnen worden vergoed.

Financiën en Activiteiten

Verslag Activiteiten

De kerkenraad heeft de algemene eindverantwoordelijkheid voor het in stand houden van een levende gemeente. Dat doet zij door zoveel mogelijk gemeenteleden in te schakelen bij het plaatselijk werk.

Voorgenomen Bestedingen

De verwachte bestedingen (begroting) sluiten als regel nauw aan bij de rekeningen over de voorgaande jaren. Het plaatselijk kerkenwerk (of kerk-zijn) vertoont een grote mate van continuïteit: de predikanten of andere werkers verrichten hun werkzaamheden, kerkdiensten worden gehouden en ook andere kerkelijke activiteiten vinden plaats. In de kolom begroting in het overzicht onder H. is dit cijfermatig in beeld gebracht.

Verkorte Staat van Baten en Lasten

De bijgevoegde staat van baten en lasten geeft via de kolom ‘begroting’ inzicht in de begrote ontvangsten en de voorgenomen bestedingen in het verslagjaar. De kolom ‘rekening’ geeft inzicht in de daadwerkelijk gerealiseerde ontvangsten en bestedingen. De voorgenomen bestedingen voor het komende jaar zullen niet sterk afwijken van de voorgenomen bestedingen van het verslagjaar.

Bekijk de verkorte staat van baten en lasten (PDF-bestand).

Grafische weergave van een vereenvoudigde staat van baten en lasten.

Toelichting Financiën

Kerkgenootschappen en hun onderdelen zorgen in Nederland zelf voor de benodigde inkomsten voor hun activiteiten. Aan de kerkleden wordt elk jaar via vrijwillige bedragen gevraagd om hun bijdrage voor het werk van de kerkelijke gemeente waartoe zij behoren. Soms bezit de kerkelijke gemeente ook nog enig vermogen in de vorm van woningen, landerijen of geldmiddelen. Soms is dit aan de gemeente nagelaten met een specifieke bestemming. De opbrengsten van dit vermogen worden aangewend voor het werk van de gemeente.

Kerken ontvangen geen overheidssubsidie in Nederland, behoudens voor de instandhouding van monumentale (kerk)gebouwen of een specifiek project. In Almere is dat echter niet van toepassing.

Een groot deel van de ontvangen inkomsten wordt besteed aan pastoraat, in de vorm van traktement voor de predikant en eventuele kerkelijk werkers en aan de organisatie van kerkelijke activiteiten. Daarnaast worden de ontvangen inkomsten ook besteed aan het in stand houden van de kerkelijke bezittingen, benodigd voor het houden van de kerkdiensten (zoals onderhoud, energie, belastingen en verzekeringen) en aan de kosten van de eigen organisatie (vergoeding koster, eventueel overig personeel, vrijwilligers) en bijdragen voor het in stand houden van het landelijk werk.

Onder lasten van beheer zijn opgenomen de kosten voor administratie en beheer van de kerkelijke bezittingen. De diaconie heeft in Almere geen aparte begroting.

Samenwerking en Eenheid

Landelijk Perspectief op Samenwerking

De Christelijke Gereformeerde Kerken staan voor een grote uitdaging: hoe bewaren ze de eenheid nu gemeenten onderling sterk uit elkaar groeien? Is het einde van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) nabij? Die vraag staat centraal op landelijke ambtsdragersconferenties. Na het afblazen van de Gereformeerde Theologische Universiteit en het afwijzen van homoseksuele relaties - ingrijpende besluiten waarvan het stof nog niet volledig is neergedaald - wacht het kerkverband een nieuwe, dubbele krachtproef. Een nieuw debat over vrouwelijke ambtsdragers is aanstaande.

De Zuiderpoort: Een Samenwerkingsgemeente

De Zuiderpoort is een christelijke gemeente in Almere. Sinds onze oprichting in 1983 zijn wij een samenwerkingsgemeente en aangesloten bij de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) en de Nederlandse Gereformeerde Kerken (NGK). Onze gemeente bestaat uit ongeveer 300 leden met verschillende kerkelijke achtergronden.

Gaven Gebaseerde Gemeente

Wij zijn een gaven gebaseerde gemeente, waarin ieder de ruimte krijgt om een bijdrage te leveren die bij hen past. Ieder mens heeft van God zijn/ haar specifieke gaven gekregen. Door deze in te zetten in de gemeente bouwen en vormen we met elkaar de geloofsgemeenschap.

Bijbellezen, Bidden, Gemeenschap en Dienstbaarheid

Als gemeente van Jezus Christus houden wij diensten waarin bijbellezen, bidden en zingen centraal staan. In onze kerkdiensten is het woord “ontmoeting” belangrijk: ontmoeting met God en met elkaar. Iedereen is welkom. Er mag veel aandacht voor elkaar zijn. Dat geven we vooral vorm door elkaar zondags na de dienst te ontmoeten, maar er zijn ook ontmoetingen doordeweeks, gewoon een bezoekje, tijdens een geloofswandeling of in een bijbelstudiegroep. Ook vinden wij de ontmoeting met mensen uit de wijk waarin ons kerkgebouw staat erg belangrijk.

Samenwerking binnen Gereformeerde Kerken

Er is, vooral plaatselijk, veel samenwerking tussen de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK), de Gereformeerde Kerken Vrijgemaakt (GKV) en de Nederlands Gereformeerde Kerken (NGK). Plaatselijk worden geregeld diensten en activiteiten gezamenlijk belegd. Sommige gemeenten zijn zelfs al volledig gefuseerd.

Zo zijn er samenwerkingsgemeenten van (gefuseerde) CGK/GKV(-gemeenten) in Doesburg, Enkhuizen, Harlingen, IJmuiden, Nijmegen, Sneek, Surhuisterveen, Veendam-Wildervank en Woerden. Ook zijn er gefuseerde CGK/NGK-gemeenten, zoals in Alkmaar, Almere, Arnhem, Lelystad, Lisse, Nieuwegein, Rotterdam-Alexanderpolder en Zoetermeer. In Zaandam is er een gefuseerde GKV/NGK-gemeente (Zaankerk). In Deventer is er een samenwerkingsgemeente van CGK/GKV/NGK (3GK). In Amersfoort-Vathorst bestaat een samenwerkingsgemeente van PKN/CGK/NGK (Kruispunt).

In september 2011 stelde prof. dr. R. Kuiper dat CGK, GKV en NGK in 2016 landelijk gefuseerd moesten zijn. A.J. Plaisier (scriba PKN) is zelfs van mening dat CGK, GKV en NGK één kerkverband moeten vormen met de Protestantse Kerk in Nederland (PKN).

Infographic met een overzicht van verschillende samenwerkingsverbanden tussen kerkgenootschappen.

Fusie GKv en NGK tot Nederlandse Gereformeerde Kerken

Op 1 mei vindt de kerkelijke ‘bruiloft’ plaats van de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt (GKv) en Nederlands Gereformeerde kerken (NGK). Beiden vormen dan samen de Nederlandse Gereformeerde Kerken. Het logo van het nieuwe kerkverband verbeeldt een rechtopstaand ICHTHUS-symbool, het bekende ‘visje’. De kleuren van het beeldmerk verwijzen naar Genesis 1 en staan symbool voor aarde (groen), water (blauw) en licht (okergeel). De drie kleuren sluiten ook nauw aan bij het motto van de (nieuwe) NGK: Hoopvol onderweg in Gods wereld.

De GKv was in 1944 ontstaan door verschil van inzicht met de Gereformeerde Kerken (nu PKN) over de lossere binding aan de belijdenisgeschriften. Bezwaarde kerkleden zijn toen uit de kerk gestapt. Later pleitte een deel van de kerk voor vraagtekens bij de gereformeerde belijdenis. Deze groep splitste zich in 1967 af als NGK. Maar na 56 jaar is ‘de vaas die in 1967 brak’ nu weer gelijmd.

De afgelopen decennia zijn de GKv en de NGK weer naar elkaar toegegroeid. De tijd heeft inmiddels de meeste wonden geheeld, waardoor in 2017 het besluit werd genomen om daadwerkelijk over te gaan tot hereniging. Er zijn diepe geestelijke gesprekken gevoerd en beide kerken hebben elkaar vastgehouden. Landelijk wordt de eenwording op 12 mei in de Jacobikerk in Utrecht gevierd, met luisteren (seminars), danken (liturgische viering) en zingen (band Sela). In de Singelkerk is een boekpresentatie van een speciaal samengestelde bundel. Het nieuwe kerkverband telt ca. 350 lokale kerken en bijna 140.000 (doop)leden. Het is daarmee in omvang het tweede protestantse kerkgenootschap in ons land.

Deze drie gemeenten vieren op zondag 14 mei de plaatselijke eenwording. Deze gezamenlijke viering vindt om 10 uur plaats in de Wilhelminakerk in Haarlem en zal geleid worden door ds.

CGK en Samenwerking met GKV/NGK

Al decennialang heeft de CGK een sleutelpositie in het zoeken naar eenheid van gereformeerde belijders. Reeds in 1947 werd door de Generale Synode van Utrecht het deputaatschap ‘eenheid onder de gereformeerde belijders’ ingesteld. Reeds lang kent de CGK samenwerkingsgemeenten NGK-CGK, zoals in Lelystad, Almere en Nieuwegein. Dat maakt dat het verschijnsel samenwerkingsgemeenten niet meer is weg te denken uit onze kerken.

Er zijn bij kerkenraden in diverse plaatsen veel punten van aarzeling. Het meest gehoorde onderwerp is de prediking. Is er wel voldoende aandacht voor het toe-eigenend en toepassend werk van de heilige Geest in de prediking bij NGK en GKv? Sinds er in 1953 een kanselboodschap de CGK is ingezonden, is het thema van Schriftuurlijk-bevindelijke prediking al een thema binnen de CGK zelf. Al jarenlang is niet elke predikant meer welkom op elke preekstoel. We weten dat het niet goed is en toch hebben we daar als CGK mee leren leven. In de CGK wordt breed gedacht over samenwerking met andere kerken. De profetische roeping tot eenheid met gereformeerde belijders wordt gehoord en verstaan. Wel hebben we in de CGK een sterke neiging om anderen te vragen: zijn jullie wel echte gereformeerde belijders? Door het accent te leggen op het plaatselijke karakter van de samenwerking is er ruimte voor elke plaatselijke kerk om - binnen de kaders van een bijlage in de kerkorde - een eigen weg te gaan in het zoeken naar samenwerking. Het stemt tot vreugde wanneer in een plaats anderen gevonden worden die ook op de grondslag van Schrift en belijdenis kerk willen zijn in de huidige tijd. Daarbij willen we als CGK breed gereformeerd denken.

Stagnatie in Toenadering CGK en NGK

De samenwerking tussen christelijke gereformeerde en Nederlands gereformeerde kerken lijkt een zeker verzadigingspunt bereikt te hebben. Er ontstaan geen nieuwe samenwerkingsgemeenten. De blokkade die de laatstgehouden christelijke gereformeerde synode voor nieuwe samenwerking aanbracht, lijkt parallel te lopen met de ontwikkelingen in de praktijk. Ds. K. T. de Jonge, christelijk gereformeerd predikant te Nieuwegein en ook predikant van de Nederlands gereformeerde kerk daar, geldt als een van de voortrekkers voor meer samenwerking tussen de drie kerkverbanden. Maar daar is kennelijk geen directe behoefte aan, concludeert hij. De christelijke gereformeerde synode gaf twee jaar geleden wel groen licht om met vrijgemaakte kerken samenwerking te zoeken. Die tendens lijkt nu door te zetten.

Samenwerkingsoverleg en Praktische Invulling

Gisteravond had in de Utrechtse Jeruzalemkerk, in comité, het halfjaarlijks samenwerkingsoverleg plaats tussen kerkenraden van gemeenten die al dan niet geheel samen optrekken. Deelnemers zijn zeven samenwerkingsgemeenten van CGK en NGK in Alkmaar, Almere, Amsterdam (De Bron), Arnhem, Lelystad, Nieuwegein en Rotterdam (Alexanderpolder). Daarnaast nemen twintig samenwerkende gemeenten deel. Daar heeft bijvoorbeeld kanselruil plaats en soms de gemeenschappelijke viering van het avondmaal.

De site geeft inzicht in plaatsen waar „enige vorm van toenadering” tussen kerkelijke gemeenten is. De eerste categorie is waar GKV, CGK en NGK samen enige vorm van contact hebben: Amsterdam, Deventer, Doetinchem, Enschede, Hengelo, Lelystad, Rotterdam, Nieuwegein, Rijswijk, Zoetermeer, Zwolle en Steenwijk. Rotterdam is een verhaal apart. Dat varieert van de zusterkerkrelatie in Zoetermeer tot samensprekingen over een gezamenlijk ZOA-project in Hilversum. Kanselruil is er in Goes, waar men elkaars leden ook toelaat tot het avondmaal. In de praktijk functioneert dat echter niet. „Het gaat meer om de erkenning dat we beide ware kerk zijn. Men zie de relatie als een symbool.” Ook in Zuidlaren, Deventer en Enschede is er toestemming tot kanselruil.

In Haarlem staan de kansels voor elkaar open, al sprak de classis uit dat de samenwerking met de NGK niet onder spanning mag komen. Onderhuids rommelt er dus wat. In Sneek streeft men naar kerkelijke eenwording. Winschoten is ook ver.

De derde categorie betreft de verhouding tussen de GKV en de NGK, de kerken die tot in de jaren zestig nog één waren. Hier blijkt men op weg te zijn in de richting van „al dan niet gefrustreerde samensprekingen en een enkele verklaring van overeenstemming.” In Nieuwegein is kerkenraadsoverleg, in Maastricht komt men dichter bij elkaar. Op Urk vinden beide kerken elkaar en sprak men de intentie uit één te worden.

Ten slotte is er de categorie waar CGK en NGK samenwerken. In Apeldoorn is sprake van vergaande samensprekingen en kanselruil, „ondanks het feit dat Nederlands gereformeerd Apeldoorn zusters in het diakenambt heeft.” In Eindhoven zijn er in de zomer gecombineerde diensten en wordt het avondmaal enkele malen per jaar samen gevierd. De principiële discussie lijkt daar een gepasseerd station.

Blokkades en Synodebesluiten

Ds. De Jonge denkt dat de eenheidsmarkt tussen de CGK en de NGK een beetje verzadigd is. „Misschien dat men door inkrimping nog gedwongen wordt samen te gaan, anders zie ik geen verdere uitbreiding.” Dat er pijn is vanwege het christelijke gereformeerde synodebesluit om verdere samenwerking tegen te gaan, blijkt onder andere uit de revisieverzoeken die omtrent dit besluit worden ingediend bij de volgende synode van de CGK. Ds. De Jonge ziet de 'samenwerkingssector' in een gedoogpositie. „Pijn kan blijken als een nieuwe gemeente toestemming tot kanselruil wordt geweigerd met een beroep op de bewuste uitspraak.”

Achtergrond Synodebesluit

Ds. J. Westerink was preses van de christelijke gereformeerde synode die de samenwerking met de NGK in de ijskast zette en tegelijkertijd meer ruimte gaf om met de vrijgemaakten verder op te trekken. De predikant van Utrecht-West beziet samenwerking -ook de toegestane- in het licht van achterliggende vragen. „Kerkelijke eenheid kan toch nooit alleen maar plaatselijk bedoeld zijn? Anders blijf je met verschillende situaties te maken krijgen. We moeten wel beseffen dat als we niet oppassen, het einde van het kerkverband snel in zicht is. Of je moet kiezen voor het Amerikaanse model, waar de nadruk op de plaatselijke gemeente ligt, zoals bij de Nederlands gereformeerden het geval lijkt.”

Het groene licht dat de laatste christelijke gereformeerde synode gaf om met vrijgemaakten verder te gaan, had volgens hem een bepaalde achtergrond. „Er was weliswaar overeenstemming over de toe-eigening van het heil, maar het deputaatschap eenheid van de gereformeerde belijders in Nederland moest onderzoeken hoe dat in de praktijk gestalte krijgt. Dat lijken kerkenraden soms te vergeten. Er zijn bij de vrijgemaakten ontwikkelingen die vragen oproepen. Overigens hoor ik die vragen ook bij henzelf. Ik denk aan de invloed van het evangelische denken en aan een opkomende vorm van spiritualiteit die niet verward moet worden met bevinding.”

Kerkscheuring dreigt in Christelijk Gereformeerde kerk

tags: #samenwerking #gkv #en #chr #kerk #in