Theologie is de studie van God, van geloof, van rituelen en religieuze geschriften. Theologen zijn gefascineerd door wat geloof is, hoe je geloof beleeft, hoe je er woorden aan geeft en wat geloof met mensen doet. Wij verzamelden alle informatie die je altijd al zocht over theologie op één handige plek.
Wat is theologie?
De letterlijke betekenis van theologie is: de wetenschap van het spreken en denken over God. Maar omdat wij geloven dat God in de hele schepping te zien is, is het moeilijk een terrein te vinden dat daar niet onder valt. Daarom verdelen we de theologie als wetenschap vaak onder in gebieden:
- Bijbelwetenschap: het bestuderen van wat er over God is geschreven
- Systematische theologie: het nadenken over de leer van de kerk (denk aan zaken als de drie-eenheid) en ethiek (wat is goed en kwaad, en hoe bepalen we dat)
- Praktische theologie: het bestuderen van de manieren waarop mensen handelen en geloven in reactie op God
- Contextuele theologie of interculturele theologie: bestuderen hoe mensen in verschillende contexten en met verschillende achtergronden denken over God
Waarom theologie studeren?
Studenten theologie noemen verschillende redenen om theologie te studeren. Ze zijn bijvoorbeeld geïnteresseerd in geloof of God en willen antwoorden op de vragen die zij zelf hebben over het geloof. Ze voelen zich geroepen om als predikant voor te gaan in een gemeente, of willen mensen bijstaan in moeilijke maar ook mooie tijden, zoals bij een uitvaart of een huwelijk. Ook willen ze meedenken bij gewetensvragen, zoals bij een soldaat die zich afvraagt of hij wel op mensen kan schieten, of bij een arts die zich afvraagt of euthanasie geoorloofd is in een bepaalde situatie. Theologische vragen vind je overal, en juist daarom is theoloog zo'n mooi beroep.
Theologie studeren: opleiding en duur
Hoe lang de opleiding duurt, hangt ervan af wat voor opleiding je volgt, aan welke instelling je de opleiding doet en welke studierichting je kiest. Een hbo- en wo-bachelor theologie duurt gemiddeld drie jaar. Daarna kun je nog doorstromen naar een wo-master theologie, die één tot drie jaar duurt.
Studeer je in deeltijd, dan doe je vaak twee keer zo lang over de opleiding. Een bachelor duurt dan zes jaar, een master twee tot zes jaar. Als je een eerdere opleiding hebt gedaan, kun je voor sommige onderdelen van de opleiding misschien vrijstelling krijgen. Bij sommige opleidingen hbo theologie kun je in je vrije ruimte een premaster doen voor een universitaire opleiding theologie, waardoor je na de hbo-opleiding direct kunt instromen in een universitaire master theologie.
Waar kan ik theologie studeren?
In Nederland zijn er verschillende instellingen waar je theologie kunt studeren, zowel op universitair als hbo-niveau. Bachelors duren meestal drie jaar en masters tussen één en drie jaar.
Hbo-bachelor theologie
Je kunt op verschillende plekken in Nederland een hbo-bachelor theologie volgen. De bachelor duurt drie jaar.
Universitaire theologieopleidingen en de Protestantse Theologische Universiteit (PThU)
De Protestantse Theologische Universiteit (PThU) is een instelling voor theologisch wetenschappelijk onderwijs en onderzoek en kerkelijke en maatschappelijke dienstverlening, die de ambtsopleiding verzorgt tot predikant en predikant-geestelijk verzorger voor de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). De PThU is gesticht op 1 januari 2007, als een zelfstandig onderdeel van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN), na een besluit van de generale synode van de PKN op 7 april 2006.
De PThU heeft theologische bachelor- en masteropleidingen op universitair niveau. Binnen de opleidingen worden onder andere de bijbelwetenschappen, kerk- en dogmengeschiedenis, systematische theologie, crossculturele theologie, missiologie, oecumenica en kerkrecht onderwezen. De inhoud van praktische theologie richt zich op de disciplines die te maken hebben met het handelen en geloven in reactie op God.
De Protestantse Theologische Universiteit is gevestigd in Utrecht, Kampen en Leiden. Tevens maakt een Seminarium te Doorn deel uit van de universiteit. De universiteit was oorspronkelijk de opvolger van de Theologische Universiteit Kampen (Oudestraat), die tot midden 2012 een van de vestigingen was van de Theologische Universiteit en de enige theologische opleiding was die werd erkend door de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). De universiteit in Kampen had een lange geschiedenis, die teruggaat tot 1854, toen de synode van Zwolle van de Christelijke Afgescheiden Gereformeerde Kerk de Theologische School te Kampen stichtte.
Op 23 oktober 2006 fuseerde de Theologische Universiteit Kampen (Oudestraat) met het Theologisch Wetenschappelijk Instituut (ThWI) te Leiden en Utrecht, het Evangelisch-Lutherse Seminarium (ELS) te Utrecht en het Theologisch Seminarium Hydepark te Doorn tot de Protestantse Theologische Universiteit (PThU). In april 2010 werd bekend dat de PThU zich in Groningen en Amsterdam zou gaan vestigen en een samenwerking zou aangaan met de theologische faculteiten van de Rijksuniversiteit Groningen en de Vrije Universiteit Amsterdam.
De relatie tussen kerkgebouw, liturgie en theologie
Prof. dr. Marcel Barnard, hoogleraar Praktische Theologie/Liturgiewetenschap, stelt regelmatig: “Toon mij je kerkgebouw en ik zal je zeggen hoe je liturgie eruitziet”. De ruimte en de liturgie die er gevierd wordt, weerspiegelen elkaar. De inrichting van een kerkgebouw kan verschillende aspecten van het geloof benadrukken:
- Focus op de preek: Staat de kerk vol met banken of stoelen, gericht op de preekstoel?
- Focus op Woord en Sacrament: Zijn er twee centra, kansel/lezenaar en tafel, waar de eredienst twee brandpunten heeft?
- Ruimte rond de avondmaalstafel: Is er een lege ruimte, het koor van de kerk bijvoorbeeld, rond de avondmaalstafel te zien?
- Functionele ruimtes: Is er een hoek of belendende zaal met kindermeubilair?
- Symboliek: Staat er een paaskaars, branden er tafelkaarsen, hangen er antependia (kansel- of altaarkleden) in de kleuren van het gedachtenisjaar?
De ruimte kan verschillende ervaringen oproepen, van ontspanning tot een gevoel van begrenzing. Volgens sommigen is het de taak van alle architectuur het scheppen van een niet-onderdrukkende omgeving, wat aansluit bij de theologie dat het evangelie de mens bevrijdt. Het is wenselijk als de vormgeving van een kerkgebouw de daad bij het woord voegt, zodat men bij binnenkomst al aanvoelt: hier zou ik weleens in de ruimte van Christus kunnen worden gezet.
Voorbeelden van kerkruimtes en hun impact
De Lutherse kerk in Utrecht is aan de buitenkant niet direct herkenbaar als kerk. Wanneer alle deuren openstaan, kan men vanaf de straat de kerkzaal inkijken, wat direct duidelijk maakt waar het gebouw voor dient. Ondanks de sobere inrichting van veel protestantse kerken, is hier veel te zien: een rijk versierde klok, het orgel met engelen, een zwaan met een bijzondere muurschildering, een bijzonder wapenbord en een Lutherroos in een gebrandschilderd raam. Deze elementen zijn sporen van de lange geschiedenis van het kerkgebouw en de gemeente, en roepen een gevoel van rust op dat uitnodigt tot innerlijke verstilling en gebed.
Een voorbeeld van een nieuw samengevoegde protestantse gemeente die de Maaltijd van de Heer vierde in een historische dorpskerk, laat zien hoe de inrichting van het oude kerkgebouw de viering van het avondmaal sterk kan bepalen. De poging om als 'samengesteld gezin' met elkaar aan tafel te gaan, werd als te vol en rommelig ervaren. De vaste kerkbanken met deurtjes maakten een 'lopend' avondmaal lastig, en het liturgisch centrum bleek ruimtegebrek te hebben voor een rustige ontvangst van brood en wijn. De weerbarstige ruimte van de geërfde architectuur bevordert echter wel het inhoudelijk gesprek in de nieuwe gemeente over de betekenis van de Maaltijd en hoe iedereen dat persoonlijk beleeft.
De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) en de PThU
De Protestantse Theologische Universiteit (PThU) is opgericht in januari 2007 als een zelfstandig onderdeel van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). De PThU is een instelling voor theologisch wetenschappelijk onderwijs, onderzoek en kerkelijke en maatschappelijke dienstverlening. De PThU leidt mensen op tot theoloog in de rol van gemeentepredikant, geestelijk verzorger, academisch onderzoeker of theologisch ondernemer. Mensen die net als de PThU zowel diep geworteld als breed georiënteerd zijn, scherp van geest en rijk aan spiritualiteit.
Kerkelijk Album en geschiktheid voor het ambt
Om na je studie predikant te worden in de Protestantse Kerk in Nederland (PKN), moet je je inschrijven in het Kerkelijk Album van de PKN. Dit geef je kenbaar dat je predikant wilt worden in een gemeente of zorginstelling, of die mogelijkheid open wilt houden. Inschrijving is in principe vereist bij de start van de studie (bacheloropleiding), en uiterlijk drie jaar voordat je verwacht je opleiding tot predikant af te ronden. Jaarlijkse herinschrijving is noodzakelijk.
Inschrijving in het kerkelijk album betekent ook dat je meewerkt aan het onderzoek naar de geschiktheid voor het ambt van predikant. Een positieve uitslag van dit onderzoek is nodig om toegelaten te worden tot het ambt. De beoordeling van de geschiktheid gebeurt onder verantwoordelijkheid van de kerk. Na bevestiging van je inschrijving ontvang je vanuit de geschiktheidscommissie meer informatie over de procedure.
Wervingscampagne voor theologiestudenten en het predikantentekort
De Protestantse Kerk in Nederland (PKN), de Protestantse Theologische Universiteit (PThU), de Christelijke Hogeschool Ede (CHE) en Hogeschool Windesheim startten een gezamenlijke campagne om theologiestudenten te werven. Aanleiding hiervoor is het "enorme tekort aan predikanten en kerkelijk werkers dat er de komende jaren aan zit te komen". Dr. Kees Boele, voorzitter van het college van bestuur van de PThU, benadrukt dat de huidige aantallen theologiestudenten het tekort niet kunnen opvullen.
Met deze campagne hopen de instellingen gezamenlijk in de vraag te kunnen voorzien en de zichtbaarheid van de studie theologie te vergroten. Theologie wordt gepresenteerd als een boeiende studie met diverse beroepsmogelijkheden in de kerk en de maatschappij. De campagne richt zich op leerlingen in het voortgezet onderwijs, mensen die een tweede studie zoeken, of die meer verdieping in hun werk willen.
Roepingenzondag als initiatief tegen het predikantentekort
Ds. Mark de Jager en ds. Gert de Kok hebben zondag 28 mei (eerste pinksterdag) uitgeroepen tot "Roepingenzondag" in de PKN, met het oog op het groeiende predikantentekort. Ze hopen dat predikanten op deze zondag aandacht zullen schenken aan de roeping tot het ambt in hun preek en gebeden, en dat veel gemeenten dit initiatief zullen aanhaken. Het predikantentekort wordt steeds zwaarder gevoeld: in Groningen en Drenthe is de helft van alle PKN-gemeenten volgend jaar vacant, en het vinden van voorgangers voor bijzondere diensten wordt steeds moeilijker.
De keuze voor eerste pinksterdag als Roepingenzondag is bewust: Pinksteren is het feest van de uitstorting van de Heilige Geest en het geboortefeest van de kerk, wat het een uitgelezen moment maakt om te bidden voor arbeiders in Gods Koninkrijk. Dit voorkomt ook dat de aandacht voor roeping te menselijk wordt, aangezien roeping het werk van de Geest is.
Een speciale boodschap aan alle dominees en predikanten in Nederland | David Maasbach
tags: #theologische #universiteit #koor #pkn