De Gereformeerde Gemeenten: Geschiedenis en Identiteit

Dit artikel introduceert de Gereformeerde Gemeenten en nodigt de lezer uit om zich te verdiepen in de rijke historie van dit kerkgenootschap.

De Afscheiding van 1834

De geschiedenis van de Gereformeerde Gemeenten is nauw verbonden met de Afscheiding die in 1834 plaatsvond. Een deel van de Nederlandse Hervormde Kerk scheidde zich af nadat ds. Hendrik de Cock in het Groningse Ulrum werd geschorst en afgezet. Zijn opvatting was dat zijn kerkgenootschap zich geleidelijk aan de invloed van de Reformatie en de Nadere Reformatie had onttrokken. Voor een Schriftuurlijke, bevindelijke prediking was steeds minder ruimte gekomen, hoewel in de Hervormde kerk plaatselijk een rechtzinnige prediking bestond.

Ds. De Cock stelde een Akte van Afscheiding of Wederkeering op. In het gehele land volgden predikanten en gemeenteleden zijn voorbeeld. Vervolgingen werden hun deel. Later bleken diverse gemeenten niet bereid bestaansvrijheid aan te vragen bij de koning en te leven met de naam Christelijk Afgescheiden Gemeenten, hoewel zij dan gevrijwaard zouden blijven van die vervolgingen. De gemeenten vormden samen de Gereformeerde Kerk onder 't kruis, namelijk het “kruis” van vervolgingen van overheidswege. Met name ook het verplichte gebruik van een bundel met gezangen en het vervangen van de Dordtse Kerkorde door een reglement van kerkbestuur dat koning Willem I de Hervormde Kerk had opgelegd, vonden zij onwettig.

De Ledeboerianen en de Kruisgemeenten

In 1869 besloot een aantal kruisgemeenten (Enkhuizen, Lisse en Tricht) niet mee te gaan met de toen bereikte fusie tussen de christelijk afgescheidenen en de kruisgemeenten. In 1841 was te Benthuizen ds. L.G.C. Ledeboer afgezet als predikant. Hij erkende die afzetting uit de Hervormde Kerk geenszins en stichtte in het land diverse gemeenten. Twee door hem bevestigde “oefenaars”, de heren Pieter van Dijke en Daniël Bakker, werden later predikant bij de “Ledeboerianen”.

Qua leer en leven bestonden er in feite nauwelijks verschillen tussen de Ledeboerianen en de zelfstandig gebleven kruisgemeenten. Zij beriepen zelfs elkaars predikanten.

Ontstaan van de Gereformeerde Gemeenten

Na een mislukte poging hebben deze gemeenten elkaar in 1907 gevonden en ontstond zo het kerkverband der Gereformeerde Gemeenten in Nederland en Noord-Amerika. Een minderheid met ds. L. Boone fuseerde niet mee en vormde de Oud-Gereformeerde Gemeenten. De keuze van een ambtsgewaad voor predikanten en het al dan niet zingen van de Psalmberijming van ds. Petrus Datheen werd vrijgelaten.

Samensprekingen met de Christelijke Gereformeerde Kerken en de Gereformeerde Kerken (met A. Kuyper) maakten duidelijk dat de leerverschillen te groot waren om tot eenheid te komen.

Belangrijke Figuren en Instellingen

De gezamenlijke synode, die de samensmelting voorbereidde, koos ds. N. H. Beversluis tot preses en ds. G.H. Kersten tot scriba. De eerstgenoemde vertrok in 1908 naar de Verenigde Staten en raakte daardoor uit beeld, maar ds. Kersten mocht tot zijn overlijden in 1948 veel betekenen voor het nieuwe kerkverband.

Mede door zijn invloed is de Theologische School in Rotterdam opgericht en verscheen ook een eigen kerkelijk orgaan, de Saambinder. Van meet af aan bestaan er nauwe banden met de gemeenten in de Verenigde Staten en Canada, de Netherlands Reformed Congregations. Ook in Zuid-Afrika en Nieuw Zeeland bestaan enkele gemeenten.

Informatieve infographic over de kerkscheuringen in Nederland in de 19e eeuw

Leerstellige Grondslagen

Evenals de Nederlandse “moedergemeenten” zien zij Gods onfeilbaar Woord en de Drie formulieren van enigheid als basis voor de leer. De Bijbel neemt als het Woord van God een centrale plaats in. In de Bijbel lezen wij dat God de hemel en de aarde heeft gemaakt. Hij heeft ook de mens geschapen.

Aanvankelijk was alles in volmaakte harmonie omdat de mens heilig met God leefde. Door de zonde van de mens, namelijk het overtreden van Gods gebod, ging dit allemaal verloren.

Activiteiten binnen de Gemeente

Na de Tweede Wereldoorlog gingen zending en evangelisatie binnen onze Gereformeerde Gemeenten (zoals het verband later ging heten) een belangrijke rol spelen, terwijl daarnaast diverse deputaatschappen kerkelijke en maatschappelijke taken gingen behartigen. Aandacht voor de jeugd en senioren bleef niet achterwege.

Kerkenraadsvergadering

De kerkenraad hoopt weer te vergaderen op 9 maart. Eventueel bezoek kan tussen 20:30 en 21:00 uur ontvangen worden. Graag even melden bij de scriba.

Ledenvergadering

Op dinsdag 24 maart is de jaarlijkse ledenvergadering. Op deze vergadering worden ook ambtsdragers verkozen. Alle mannelijke leden zijn hartelijk uitgenodigd.

tags: #van #deest #gereformeerde #gemeente