Jicht is een ontstekingsziekte die zich kenmerkt door plotselinge, zeer pijnlijke ontstekingen in gewrichten. Deze acute ontstekingen worden ook wel een jichtaanval genoemd.
Wat is jicht en hoe ontstaat het?
Een jichtaanval ontstaat wanneer er een te hoge concentratie urinezuur in het bloed aanwezig is. Urinezuur is een natuurlijk afvalproduct van het lichaam. Het gehalte kan stijgen na het consumeren van alcohol en suikerrijke dranken, het eten van vlees, of door het gebruik van bepaalde medicijnen.
Wanneer het urinezuurgehalte te hoog is, kunnen zich in de gewrichten urinezuurkristallen vormen. Deze kristallen kunnen een ontsteking veroorzaken, waardoor het betreffende gewricht rood, dik en warm wordt.
Tijdens het opruimen van lichaamscellen komt de stof purine vrij. Ook bepaalde voedingsmiddelen bevatten veel purine. Purine wordt, voornamelijk in de lever, omgezet in urinezuur. Dit urinezuur komt vervolgens in de bloedbaan terecht.
Een verhoogd urinezuurgehalte kan ontstaan door een verstoring in de balans tussen de aanmaak, inname en de uitscheiding van urinezuur.
Diagnose van jicht
Om zeker te zijn dat het om jicht gaat en niet om een andere gewrichtsziekte, worden er verschillende onderzoeken uitgevoerd. Een veelvoorkomende methode is bloedonderzoek om het urinezuurgehalte te meten. Soms wordt ook een gewrichtspunctie uitgevoerd. Hierbij wordt vocht uit het betreffende gewricht gehaald en onderzocht op de aanwezigheid van urinezuurkristallen. Als deze kristallen worden aangetroffen, is de diagnose jicht bevestigd.
Naast de klachten en het lichamelijk onderzoek, kan een arts aanvullende onderzoeken doen, zoals het laten maken van röntgenfoto's om andere aandoeningen uit te sluiten, of een echografie.
Symptomen van jicht
De meest kenmerkende symptomen van jicht zijn:
- Plotselinge, hevige pijn in een gewricht.
- Een rood, dik en warm aanvoelend gewricht.
- Beperkte beweeglijkheid van het aangedane gewricht.
Vaak begint jicht in het gewricht van de grote teen, wat ook wel podagra wordt genoemd. Echter, ook gewrichten zoals enkels, knieën, vingers en polsen kunnen ontstoken raken. Bij sommige patiënten kunnen zich onderhuidse zwellingen vormen, genaamd tophi (jichtknobbels). Deze bestaan uit ophopingen van urinezuurkristallen en bevinden zich vaak rond gewrichten, ellebogen, oren of vingers. Meestal doen deze knobbels geen pijn.
In de zomer kan jicht vaker voorkomen, met name bij mannen. Dit wordt waarschijnlijk gerelateerd aan te weinig water drinken bij warm weer, een hogere vleesconsumptie tijdens het barbecueën en het drinken van alcohol.
Risicofactoren en oorzaken van een verhoogd urinezuurgehalte
Verschillende factoren kunnen bijdragen aan een verhoogd urinezuurgehalte en daarmee het risico op jicht vergroten:
- Voeding: voeding rijk aan purine (zoals rood vlees, vis, schaal- en schelpdieren) en fructose (zoals suikerrijke dranken, honing) kan de urinezuurproductie verhogen.
- Overgewicht: mensen met overgewicht hebben vaker een verhoogd urinezuurgehalte.
- Alcoholgebruik: alcohol, met name bier, verhoogt het urinezuurgehalte en belemmert de uitscheiding ervan.
- Medicatie: bepaalde medicijnen, zoals plastabletten (diuretica) en aspirine, kunnen het urinezuurgehalte verhogen.
- Erfelijke aanleg: bij ongeveer een derde van de patiënten speelt erfelijkheid een rol.
- Te snelle gewichtsafname: snel afvallen kan leiden tot een toename van urinezuur door de afbraak van lichaamseiwitten.
- Nierfunctie: een verminderde nierfunctie kan leiden tot een slechtere uitscheiding van urinezuur.
- Leeftijd en geslacht: jicht komt vaker voor bij mannen en meestal na het 40e levensjaar.
Een verhoogd urinezuurgehalte leidt echter niet bij iedereen tot jicht; slechts bij ongeveer één op de tien mensen met een verhoogd urinezuurgehalte ontwikkelt zich jicht.
Leefstijladviezen ter voorkoming van jichtaanvallen
Om jichtaanvallen te voorkomen en het urinezuurgehalte zo laag mogelijk te houden, zijn leefstijlaanpassingen essentieel:
- Drink voldoende water: streef naar minimaal 2 tot 3 liter per dag, tenzij anders geadviseerd door een arts. Verdeel de inname goed over de dag.
- Beperk alcoholgebruik: vermijd alcohol zoveel mogelijk, met name bier en sterke drank.
- Pas de voeding aan: eet zo min mogelijk rood vlees, vis en schaal-/schelpdieren. Kies vaker voor kip, kalkoen of plantaardige eiwitten.
- Vermijd suiker en fructose: beperk de inname van suikerhoudende dranken, vruchtensappen, honing en producten waar suiker aan is toegevoegd. Light frisdranken kunnen een alternatief zijn.
- Streef naar een gezond gewicht: val geleidelijk af (maximaal 0,5 kg per week) als u overgewicht heeft.
- Beweeg voldoende: lichaamsbeweging is goed voor de conditie en het gewicht.
Een jichtaanval uitgelegd: oorzaken, symptomen en urinezuurkristallen | WebMD
Behandeling van jicht
De behandeling van jicht richt zich op het verlagen van het urinezuurgehalte in het bloed en het bestrijden van ontstekingen tijdens een jichtaanval.
Behandeling van een jichtaanval
Tijdens een acute jichtaanval worden ontstekingsremmende medicijnen voorgeschreven, zoals NSAID's of corticosteroïden. Ook het koelen van het aangedane gewricht met een icepack of bevroren groente (verpakt in een theedoek) gedurende 10 minuten per keer kan verlichting bieden. Rust voor het gewricht is ook belangrijk.
Langdurige behandeling en medicatie
Voor patiënten met meerdere jichtaanvallen per jaar, chronische ontsteking, gewrichtsbeschadiging of jichtknobbels wordt urinezuur-verlagende therapie geadviseerd. Medicijnen zoals allopurinol, febuxostat of benzbromaron helpen het urinezuurgehalte in het bloed te verlagen. Deze medicijnen moeten vaak levenslang worden ingenomen.
Het instellen van urinezuur-verlagende medicatie kan in het begin soms een jichtaanval uitlokken. Daarom wordt er vaak gedurende de eerste 6 tot 12 maanden ook een ontstekingsremmer (zoals colchicine of een NSAID) voorgeschreven om dit te voorkomen.
Het doel van de behandeling is om het urinezuurgehalte in het bloed te verlagen tot een streefwaarde van <0.36 mmol/L, of zelfs <0.30 mmol/L.
Na de diagnose jicht kan een reumaverpleegkundige patiënten verder informeren en adviseren.
Complicaties van jicht
Een te hoog urinezuurgehalte kan naast jichtaanvallen ook leiden tot andere gezondheidsproblemen:
- Nierschade: urinezuur kan zich ophopen in de nieren en nierstenen of gruis vormen, wat de nierfunctie kan aantasten.
- Hart- en vaatziekten: mensen met jicht hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van hart- en vaatziekten, mede doordat jicht vaak samengaat met een hoge bloeddruk.
Het is daarom belangrijk om risicofactoren voor hart- en vaatziekten te bespreken met de huisarts en deze waar mogelijk te verminderen.
Urinezuurstenen en nierstenen
Te veel urinezuur in de urine of een lage urineproductie kan leiden tot de vorming van urinezuurstenen. Deze komen vaker voor bij jicht en overgewicht. Om de kans op deze stenen te verkleinen, kan de urine worden gealkaliseerd (minder zuur gemaakt) met medicijnen of aanpassingen in de voeding. Voldoende drinken (2,5 tot 3 liter per dag) helpt om de urine minder geconcentreerd te maken en de kans op stenen te verkleinen.
tags: #watverneem #je #van #vrijgemaakt #urinezuur