De interkerkelijke kerkdiensten in het Albert Schweitzer Ziekenhuis (ASZ) in Dordrecht stoppen, waarmee na een lange geschiedenis een wekelijkse zondagse traditie ten einde komt. Deze beslissing is voornamelijk ingegeven door de steeds kortere verblijfsduur van patiënten in het ziekenhuis.
In het verleden werden er op drie locaties in Dordrecht en Zwijndrecht kerkdiensten gehouden: in het Sint-Jacobsziekenhuis in Zwijndrecht, het Refaja in Dordrecht en het Dordtwijck, dat later opging in het ASZ aan de Karel Lotsylaan. Twee van deze locaties zijn reeds eerder gesloten.
De centrale locatie van het Albert Schweitzer Ziekenhuis aan de Karel Lotsylaan zal de geschiedenis van de kerkdiensten afsluiten met een laatste dienst op vrijdag 25 november. Deze afsluiting wordt gemarkeerd met een dankbetuiging aan alle vrijwilligers die zich jarenlang hebben ingezet.
Redenen voor het stopzetten
Na vele overwegingen en in overleg met de Raad van Bestuur is het definitieve besluit genomen om de Erediensten in het Albert Schweitzer Ziekenhuis te beëindigen. De voornaamste redenen hiervoor zijn:
- De langdurige coronaperiode, die de organisatie van diensten bemoeilijkte.
- De vaak korte opnametijd van patiënten, die dikwijls voor of tijdens het weekend worden ontslagen.
- Het toenemende gebruik van tablets, waarmee patiënten de kerkdiensten van hun eigen kerkelijke gemeente thuis kunnen volgen.
Dit werd bekendgemaakt door de laatste voorzitter van de organisatie, Hans de Goeij, lid van de Rooms-Katholieke Kerk. De secretaris en tevens tweede voorzitter, Cor den Dopper, behoort tot de protestantse traditie. Deze twee geloofsovertuigingen hebben jarenlang de organisatie van de diensten gedragen binnen de speciale stichting IRCAS (Interkerkelijke Regeling Christelijke Erediensten Albert Schweitzerziekenhuis).
Een verdrietig moment
Hans de Goeij beschrijft het als een "verdrietig moment om de geschiedenis van de kerkdiensten in ziekenhuizen af te sluiten, maar het is niet anders." Hij benadrukt dat steeds minder patiënten de diensten bijwoonden, mede door de kortere verpleegduur en het verminderde aantal patiënten in het weekend.
Historische context
Vanaf 1987 werkten een aantal protestantse kerken en de RK kerk samen in de stichting IRCAS. De kerkdiensten vonden plaats in Zwijndrecht (St. Jacobsziekenhuis), Dordrecht (Refaja) en Dordrecht (Dordtwijck/later ASZ). In de drukke jaren waren er naar schatting tweehonderd vrijwilligers bij betrokken.
De eerste grote verandering deed zich voor in 1999, toen werd gekozen voor één ziekenhuisorganisatie onder de naam Albert Schweitzer Ziekenhuis (ASZ).
Een kwart eeuw geleden was de betrokkenheid van kerken en voorgangers bij ziekenhuizen nog vanzelfsprekend. In de vorige eeuw, met name bij het RKZ en Diaconessenhuis Refaja, waren kerkdiensten een vast onderdeel. De ziekenhuispredikant of pastoor liep proactief langs de bedden voor een gesprek. Tegenwoordig komt een zielzorger in Dordrecht alleen op verzoek langs, hoewel in andere ziekenhuizen in het land soms meer ruimte is voor een proactieve houding van de zielzorger.
Veranderingen in de ziekenhuiszorg
De veranderde ziekenhuiszorg leidde op den duur tot de sluiting van Refaja. De gereformeerde Dordtse dominee JAN WILSCHUT was destijds een bekende ziekenhuispredikant, die ook landelijke bekendheid genoot.
Een volgende stap was dat het ASZ / Zwijndrecht op een bepaald moment in het weekend gesloten ging, waardoor ook de zondagse dienst aldaar kwam te vervallen.
De zilveren kelk
In 2019 gaf het Albert Schweitzer Ziekenhuis de zilveren kelk terug aan de familie van de Dordtse oud-burgemeester Jacob Bleeker. Deze kelk werd na de oorlog door Bleeker uit dankbaarheid geschonken aan de zusters van het rooms-katholieke ziekenhuis in Dordrecht, die hem hadden laten onderduiken tijdens de oorlogsjaren. Na de verhuizing van het RKZ naar Zwijndrecht ging de laatste zuster met pensioen. Enkele jaren geleden bleef de kerkdienst alleen nog over in de centrale locatie van het ASZ in Dordrecht.
Veranderingen de laatste twintig jaar
De afgelopen twintig jaar kenden meer historische veranderingen. De Karmelieten, die vanuit hun klooster in Crabbehof betrokken waren, vertrokken in 2012 uit de stad en gaven hun zorgtaken terug aan het bisdom Rotterdam. Ds. Klaas Beuckens, destijds nog een "ouderwetse" ziekenhuispredikant met een groot sociaal hart, ging in 2012 met pensioen. Vanaf 2001 was alleen nog ds. Mattie Ottens vanuit ASZ verbonden aan de geestelijke zorg, maar haar takenpakket werd breder.
Draagvlak en veranderende tijden
Het bestuur van IRCAS werd zich steeds meer bewust van het geringe draagvlak om de kerkdienst op de centrale plek voort te zetten. De protestantse en RK moederkerken, die de stichting steunden, hoorden dit signaal steeds vaker. Patiënten verbleven gemiddeld ook korter in het ziekenhuis dan voorheen.
Ook andere activiteiten, die in vroegere tijden gangbaar waren, trokken hun conclusies. Zo stopte al eerder de ziekenhuisomroep RANO, die vroeger als onmisbaar werd beschouwd.
Tijdens de coronatijd, die in maart 2020 begon, waren er geen zondagse kerkdiensten meer. Patiënten kozen er vaker voor om hun thuiskerk via een live stream te volgen. Veel kerken zonden hun diensten via YouTube uit.
Beeldbepalende voorzitters
In IRCAS-kringen klinken nog de namen van drie beeldbepalende voorzitters. Piet van Huizen was in de jaren negentig van de vorige eeuw jarenlang een bestuurder voor de interkerkelijke samenwerking, bekend om zijn warme betrokkenheid en ambassadeursrol. Hij overleed dit jaar op 92-jarige leeftijd.
Voor de continuïteit was het van belang dat voorzitters honkvast waren. Sybe de Lint volgde Piet van Huizen op en was eveneens lange tijd voorzitter van de kerkenraad van de Wilhelminakerk. De Lint zet zijn bestuurlijke talenten nu in op andere gebieden, zoals het voorzitterschap van de tennisclub DLTC - THIALF. Na zeven jaar volgde Hans de Goeij Sybe de Lint op. Hans de Goeij, afkomstig uit de RK-kerk, had in de onderwijswereld ook bestuurlijke rollen vervuld. Opvallend is dat Hans de Goeij ook bekend is als voorzitter van de Katholieke Bond voor Ouderen (KBO). De voorzitter van de Protestantse Christelijke Ouderen Bond (PCOB), Cor den Dopper, is secretaris van IRCAS. Zij sluiten hiermee een bijzondere interkerkelijke historie af op 25 november. Hun samenwerking gaat overigens door, aangezien de KBO en de PCOB landelijk al een vereniging vormen.
Geestelijke zorg in het ASZ
Het Albert Schweitzer Ziekenhuis biedt ook na het stoppen van de IRCAS-diensten geestelijke zorg aan. Patiënten die te horen krijgen dat zij niet meer te genezen zijn, kunnen terecht bij een speciale 'polikliniek levenseindevragen'. Hier krijgen zij bijstand van een predikant of een pastor. Dit aanbod is er ook voor mensen die geen religie aanhangen.
Geestelijk verzorgers Martie Ottens en ds. Klaas Beuckens (tot 2012) waren en zijn betrokken bij de zorg. De geestelijke verzorging is onderdeel van het Psychomedisch Centrum van het Albert Schweitzer Ziekenhuis, wat samenwerking met andere hulpverleners mogelijk maakt.
Ziekenhuis voor bijzondere zorg - Geestelijke zorg
De hulpdienst, een initiatief van de diaconie van de wijkgemeenten 2/7 en de Protestantse Contact Dienst (PCD), biedt praktische hulp aan gemeenteleden die dit nodig hebben vanwege ziekte, opname, ouderdom of andere omstandigheden. De dienst is op zoek naar vrijwilligers die praktische hulp willen bieden.
tags: #ziekenhuis #predikant #dordrecht