Evangelische Broedergemeente Amsterdam Zuidoost: Een Historische en Architectonische Blik

In een tijd waarin het herbestemmen van lege kerkgebouwen een steeds serieuzere opgave wordt, is het realiseren van een nieuw kerkgebouw een unieke opdracht. De Evangelische Broederschap in Amsterdam benaderde in 2006 70F architecten voor het ontwerpen van een moderne kerk. De leden van de gemeente verzamelden eigenhandig een budget waarmee de opdracht kon worden verstrekt. Het is niet aan het gebouw af te zien dat dit een som is die voor een gebouw van deze allure ongekend bescheiden is.

Schematische weergave van de architectonische elementen van de kerk

Architectonisch Ontwerp en Symboliek

Een van de belangrijkste onderdelen in het programma van eisen was het belang van licht en de kleur wit. Licht en wit zijn namelijk van grote betekenis in de liturgie van de Evangelische Broedergemeente. Deze twee aspecten domineren vanaf het moment van binnenkomst in de kerkzaal. Voorbij de entree loopt het plafond op van een bescheiden hoogte tot wel negen meter, met zicht op een 13 meter hoge witte achterwand die indirect wordt aangelicht middels een lichtstraat over de volle breedte van de zaal. Van buitenaf fungeert de toren ook als baken wanneer binnen het licht aan is. Het thema ‘wit’ is ook doorgezet in de 550 witte stoelen in de kerkzaal en op het balkon.

De kerk heeft van de buitenkant een sterk monolithisch karakter. De steen die voor de afwerking van de gevel is gekozen, is gemêleerd geelwit en gemetseld in wild verband. Het gebied om de kerk heen is ingericht met verhoogde perken, omgeven door stenen banden die ook als zitgelegenheid kunnen dienen. Dit voorziet in een voortzetting van de functie van ruimtes als het restaurant, de vergaderzalen en andere plekken voor samenkomst en ontmoeting.

De Evangelische Broedergemeente: Geschiedenis en Identiteit

Wi Eegi Kerki is Surinaams voor 'Onze Eigen Kerk'. De Evangelische Broedergemeente is zowel eigenaar als gebruiker van de kerk in Amsterdam Zuidoost. De gemeenschap heeft een internationaal karakter en waarbij verbondenheid centraal staat. Officieel is het EBGA & F (Evangelische Broedergemeente Amsterdam & Flevoland).

De EBG kent een rijke geschiedenis: het is een Protestantse kerk, met wortels in Tsjechië en Hernnhut, Duitsland. In 1735 ondernamen de Hernhutters een eerste zendingspoging in Suriname en vonden daar een rijke voedingsbodem. In de tijd van de slavernij werden meer dan 200.000 mensen als slaaf naar Suriname vervoerd en op de Nederlandse plantages te werk gesteld. 140 jaar lang deden de Hernhutters hun zendingswerk op de plantages, onder de mensen die tot slaaf gemaakt waren. Dit vanuit de overtuiging dat juist de onderdrukte mens moet worden bereikt.

Historische kaart van Suriname met zendingsposten van de Hernhutters

Dankzij de enorme inzet en het enthousiasme van veel mensen is de EBG in Nederland één van de oudste zendingskerken. Mavis, die al bijna 50 jaar vrijwilligerswerk doet in de EBGA, vertelt dat de Koningskerk een open gemeente wil zijn voor alle geloofsgezindten. Het geloof in Christus wordt gedeeld met anderen binnen en buiten de EBG. De zondagse diensten werden vroeger heel goed bezocht, aanzienlijk meer dan in de laatste twee jaar, zeker voor de coronapandemie.

Evolutie van Kerkgebouwen

Oorspronkelijk kwam de EBG bijeen in een voormalig woonhuis op de Sarphatikade. In 1969 werd de Immanuelkerk van de Pinkstergemeente in de Kerkstraat 342-344 aangekocht, een wat verborgen kerkje dat op een schuilkerk leek. De EBG groeide verder en al gauw werd deze kerk te klein. In 1994 is de Koningskerk, middenin de Watergraafsmeer, gekocht. Deze kerk was vroeger in het bezit van de Gereformeerde Kerk Watergraafsmeer. Na een ingrijpende verbouwing werd de kerk in september 1995 feestelijk geopend, met een dienst waarin onder andere de bekende predikant ds. R.F. Polanen voor ging.

Ds. Polanen overleed helaas vlak voor zijn pensioen, op 21 januari 2008. Hij overleed tijdens een uitvaartdienst, maar zette deze tot het einde voort. Daarna werd hij naar het ziekenhuis gebracht, waar hij 3 dagen later overleed. Deze gebeurtenis was een enorme schok voor zijn gezin en de grote bloeiende gemeente.

Actieve Gemeenschap en Maatschappelijke Betrokkenheid

Er wordt intensief gebruik gemaakt van de Koningskerk, zeker voor de EBG-activiteiten. Ook wordt het kerkcentrum verhuurd. Huurders zijn bijvoorbeeld een Eritrese gemeente, het Interkerkelijk Koor Watergraafsmeer, de Gemeente Amsterdam (voor verkiezingen) en het AMC/VUMC. Bekend is de kerk ook van de uitvaart van Majoor Alida M. Bosshardt. Dit was een grote nationale gebeurtenis, die rechtstreeks op de tv werd uitgezonden.

Er zijn in de kerk rond de 100 tot 150 vrijwilligers actief, variërend in intensiteit en duur van betrokkenheid. Mavis vertelt over de zogenaamde Moravian-reizen, waar veel gemeenteleden aan deelnemen. Zo heeft Mavis deelgenomen aan reizen naar onder andere Jordanië, Ghana, Turkije (3x), Rome, Zuid-Afrika, Israël, Hernnhut en Oostenrijk.

Crescendo: De Basisschool van de EBG

De basisschool Crescendo is onderdeel van de Evangelische Broedergemeente. Op Crescendo streven we ernaar om kennis en vaardigheden te ontwikkelen die onze leerlingen in hun toekomstige leven zullen ondersteunen. Daarnaast vinden we het belangrijk dat onze kinderen kennis maken met verschillende overtuigingen. We besteden daarom veel aandacht aan levensbeschouwelijke vorming en geestelijke stromingen.

Foto van de buitenkant van de Koningskerk in Amsterdam Zuidoost

tags: #adres #ebg #zuidoost