Ds. A.J.T. Ruis, een christelijk gereformeerd predikant uit Katwijk, deelt zijn diepe waardering voor de theologie van Augustinus. Drie aspecten van Augustinus' werk spreken hem persoonlijk bijzonder aan. Ten eerste benadrukt Augustinus het belang van een nederige benadering van de Bijbel, waarbij men het Woord niet beoordeelt, maar smekend leest. Dit wordt vergeleken met de toegang tot de Geboortekerk in Bethlehem, waar men moet buigen om binnen te komen.
Ten tweede reflecteert Ruis op Augustinus' levenslange, biddende overdenking van zijn relatie met God. Augustinus zag Gods hand in alle aspecten van zijn leven, zelfs in ogenschijnlijk negatieve ervaringen zoals zijn aversie tegen leren lezen, die hij achteraf beschouwde als een voorbereiding op zijn bekering. Het moment waarop Augustinus hoorde roepen: "Neem en lees", wordt gezien als een cruciaal punt, mogelijk gemaakt door zijn eerdere, zij het ongewenste, scholing.
Ten derde is de uitleg van de Psalmen door Augustinus, met de constante doortrekking naar Christus, van grote waarde voor Ruis. Augustinus was ervan overtuigd dat Christus in elk woord van de Psalmen spreekt.
Psalm 51 en de Zondebelijdenis van David
Met betrekking tot Psalm 51, waar David zijn zonden belijdt, legt Augustinus uit dat David hiertoe in staat was dankzij Christus. De eerlijkmakende genade is verdiend door Christus, en Hij onderwijst Zijn Kerk in de belijdenis van zonde. Dit aspect van Augustinus' interpretatie wordt als ontroerend ervaren.
De Impact van Augustinus' "Belijdenissen"
Ds. Ruis las "Belijdenissen" voor het eerst op vijftienjarige leeftijd en stond oog in oog met iemand die intensief naar God zocht. Augustinus' zelfreflectie en eerlijke vragen aan God riepen bij de jonge Ruis een gevoel van heimwee en gemis op, vergezeld van bewondering voor de geluksbeleving van Augustinus.
Op achttienjarige leeftijd kwam Ruis opnieuw in aanraking met "Belijdenissen" tijdens zijn studie in Utrecht. Het boek werd behandeld door een kenner, wat hem veel informatie bood. Tien jaar later, na een beslissende geestelijke ervaring, vormde het werk hem op een diepere manier. Het voorbeeld van Augustinus moedigde hem aan om zijn geestelijke vragen voor te leggen aan oudere, godvrezende gelovigen.
Augustinus is een terugkerend thema in cruciale momenten van Ruis' leven. Tijdens de coronapandemie, toen Ruis ernstig ziek was, bracht de Heere vele uitspraken van Augustinus in zijn gedachten, met name die over ziekte en de ervaringen van Augustinus zelf en een vriend.
"Belijdenissen" is een boek waarmee Ruis vergroeid is geraakt en dat hij nog steeds raadpleegt bij de voorbereiding van zijn preken, net als de verklaringen en preken van Augustinus.
Achtergrond: Het Proefschrift van Ds. Mulder en de Discussie met Van den Brink
De tekst introduceert ook een discussie rondom het proefschrift van ds. G.W.S. Mulder, predikant van de gereformeerde gemeente in Ridderkerk. Mulder onderzocht hoe predikanten tussen 1600 en 1800 vanuit de Bijbeltekst tot de toepassing in de preek kwamen, met focus op theologen uit die periode.
Een kritische analyse door Van den Brink, gepubliceerd op Refoweb, stelde dat Mulder ondeugdelijk en onwetenschappelijk werk had geleverd. Van den Brink beweerde dat Mulder geen Latijn beheerste en het werk van Saldenus, dat hij in zijn dissertatie behandelde, niet had bestudeerd, ondanks de suggestie van het tegendeel. De Vrije Universiteit (VU) Amsterdam kondigde een intern onderzoek aan naar deze beschuldigingen.
Reactie van Ds. Ruis op de Discussie
Ds. Ruis reageert op de kritiek van Van den Brink op de dissertatie van Mulder. Ruis stelt dat Mulder een prima parafrase geeft van het bewuste gedeelte uit Saldenus' werk, en dat Van den Brink Saldenus zelf op onderdelen verkeerd heeft vertaald. Ruis bekritiseert de manier waarop Van den Brink zijn kritiek ventileerde, wat hij als onnodige aanval en schadelijk voor de reputatie van een collega beschouwt. Hij uit ook kritiek op de kritiekloze overname van Van den Brinks bevindingen door een christelijk vragenforum.
Ruis benadrukt dat, hoewel Van den Brink veel kennis bezit, dit niet betekent dat zijn uitspraken kritiekloos overgenomen moeten worden.
Discussie over Kerkelijk Recht en de Burgerlijke Rechter
De tekst gaat vervolgens dieper in op een vraag van ds. A.J.T. Ruis met betrekking tot de geoorloofdheid van het inschakelen van de burgerlijke rechter in kerkelijke geschillen. Deze vraag diende als aanleiding voor de publicatie "Het prisma van de vrede" door Vrije-Interpretatie.
Hierbij wordt verwezen naar Cyprianus, een kerkvader en voormalig advocaat, die stelling nam tegen het inschakelen van wereldlijke rechters voor onderlinge geschillen tussen christenen, gebaseerd op 1 Korintiërs 6. Ruis' beroep op Cyprianus zou bedoeld zijn om de afwijzing van een gang naar de burgerlijke rechter extra gewicht te geven.
Kritische Analyse van Cyprianus' Standpunt en de Hedendaagse Context
De tekst stelt echter dat de strikte afwijzing van het inschakelen van de burgerlijke rechter in de hedendaagse context ongenuanceerd en te absoluut is. Het wordt betoogd dat Cyprianus' standpunt, hoewel gebaseerd op 1 Korintiërs 6, de woorden van Paulus te breed interpreteert.
Lawrence's analyse wordt aangehaald, die stelt dat Paulus zich richtte op "alledaagse geschillen" tussen individuele gelovigen, zoals fraude of leningen, en dat het principe was om liever onrecht te lijden dan de vrede van de gemeente te schaden. Dit in tegenstelling tot structurele problemen binnen een kerkgenootschap.
Daarnaast wordt de historische context van Cyprianus' tijd benadrukt, waarin het idee van een kerk als rechtspersoon dat door de overheid erkend wordt, niet bestond. De rechtspersoonlijkheid van kerkgenootschappen in de huidige tijd, verankerd in het Burgerlijk Wetboek, creëert een andere juridische realiteit.
Het beroep op Cyprianus door Ruis wordt als misleidend beschouwd, omdat het de historische en juridische verschillen negeert. Ruis zou de indruk wekken dat fundamentele rechtsregels in de kerk niet gelden en dat de burgerlijke rechter een indringer is die de plaats van Christus als Koning van Zijn kerk bedreigt.
Dit kan leiden tot een onterechte diskwalificatie van kerkleden en kerkenraden die zich genoodzaakt zien hun recht te halen bij de burgerlijke rechter wanneer de kerk zelf interne regels schendt. De vraag wordt gesteld waar het recht van Christus blijft als de hulp van de burgerlijke rechter niet ingeroepen mag worden bij schending van fundamentele rechtsregels door kerkelijke organen.
Wat betekent de scheiding van kerk en staat? | Video van 5 minuten
tags: #christelijk #gereformeerd #ds #ruis