De Protestantse Kerk in Nederland heeft onderzoek gedaan naar de voorkeuren van haar leden wat betreft liederen in de eredienst. Dit onderzoek, waaraan ruim duizend leden deelnamen, richtte zich op de meest geliefde en beluisterde liederen, maar ook op de gebruikte liedbundels, muzikale begeleiding en de algemene rol van muziek in de kerkdienst.
Populaire Liederen en Tradities
De twintig meest populaire liederen zijn afkomstig uit een diverse reeks zangbundels, variërend van het recente Liedboek 2013 tot de Psalmberijming 1773 en de hedendaagse bundel Opwekking. Deze selectie weerspiegelt de breedte van de muzikale voorkeuren binnen de Protestantse Kerk.
Het lied ‘Ga met God’ bleek bijzonder geliefd, aangezien één op de zes deelnemers dit als favoriet aanmerkte. Het onderzoek bevestigt ook de sterke traditie binnen de kerk: Liedboek en orgel blijven de favoriete keuzes voor liederen en muzikale begeleiding tijdens de eredienst, ongeacht de leeftijdsgroep van de kerkgangers.
KerkBeamer: Een Digitale Lieddatabase
Een van de significante voordelen van KerkBeamer is de geïntegreerde database met een uitgebreid aanbod aan liederen. Dankzij samenwerkingen met organisaties zoals Kokboekencentrum en CCLI, biedt KerkBeamer toegang tot meer dan 10.000 liederen uit bekende bundels zoals Liedboek, Opwekking, De Nieuwe Psalmberijming en Weerklank. Ook liederen van artiesten als Sela zijn beschikbaar.
Om liederen op de beamer te mogen tonen, zijn licenties vereist van bijvoorbeeld Liedboek of CCLI. KerkBeamer zorgt voor de controle van deze licenties voordat toegang wordt verleend tot de liedbundels.
Binnen KerkBeamer kunnen gebruikers sjablonen aanmaken om de weergave van liederen naar wens aan te passen, inclusief lettertype, kleuren en tekstgrootte. De presentatiefunctie maakt het eenvoudig om in de database te zoeken naar gewenste liederen. Vaak zijn de liederen al correct geordend door de ingebouwde volgordes, maar tekstaanpassingen of het toevoegen van extra refreinen zijn ook mogelijk.
Een groeiend aantal liederen in KerkBeamer wordt voorzien van notenbalken. Deze zijn scherp, aanpasbaar in grootte en kleur, en passen daardoor optimaal op de beamer en elke achtergrond.
Het Kiezen van Liederen voor de Eredienst
Het selecteren van liederen voor de zondagse eredienst vereist een zorgvuldige balans tussen diverse factoren. Zangleiders hanteren verschillende benaderingen: sommigen stemmen af met de voorganger of een heel team, terwijl anderen zich laten leiden door hun intuïtie of de Geest. Belangrijke overwegingen zijn de dynamiek, het tempo en de toonsoort van de liederen, zodat deze goed aansluiten bij de sfeer van de dienst.
De voorbereiding van een zangleider is cruciaal en vergt veel werk en gebed. Rekening houden met de diversiteit binnen de gemeente is essentieel, hoewel de eredienst niet primair bedoeld is om iedereen naar de zin te maken.
Belangrijke Principes bij Liedkeuze
- Doel van Zingen: Het allerbelangrijkste is te beseffen dat liederen gezongen worden om God te eren, niet louter voor vermaak. Dit is het uitgangspunt.
- Voorkeuren van de Zangleider: Hoewel zangleiders natuurlijke voorkeuren hebben, is het belangrijk om breed te zoeken en tunnelvisie te vermijden. Het is niet het 'feestje van de zangleider', maar een gezamenlijke eredienst aan God.
- Aansluiting bij Thema en Preek: Hoewel aansluiting bij het onderwerp van de dienst of de preek wenselijk is, hoeft dit niet extreem doorgevoerd te worden. Veel algemene liederen die God centraal stellen, zijn altijd geschikt. Een goede aansluiting voor en na de preek is echter waardevol.
- Kracht van Liederen: Zang is een krachtig middel om te leren en te onthouden, vaak meer dan de preek. De keuze van liederen beïnvloedt de gemoedstoestand van de gemeente. Objectieve liederen over God zijn makkelijker te zingen in moeilijke tijden dan liederen die sterk op gevoel ingaan. Dosering is hierbij belangrijk. Het benoemen van de moeilijkere kanten van het leven in liederen kan helpen om daarna de focus op God te richten.
- De Rol van Psalmen: Het zingen van ten minste één psalm per dienst wordt aanbevolen om de connectie met de Bijbel te behouden en de rijkdom van de psalmen te leren kennen. Veel hedendaagse liederen zijn geschreven door mensen, terwijl psalmen een directe gave zijn. Er zijn tegenwoordig voldoende psalmuitvoeringen die passen in evangelische diensten.
- Dynamiek en Opbouw: Het continu zingen van liederen in hetzelfde tempo met een volle band kan vermoeiend zijn. Een logische opbouw in de liederen, bijvoorbeeld beginnend met een uptempo nummer en afbouwend naar rust, is prettig. Abrupte overgangen tussen liederen moeten vermeden worden.
- Balans tussen Oud en Nieuw: Het introduceren van te veel onbekende liederen kan de gemeente afhaken. Eén, maximaal twee nieuwe liederen per dienst is aan te raden. Een mix van oude en nieuwe liederen, inclusief vertrouwde 'gouwe ouwen', is essentieel.
- Zingbaarheid: Niet alle liederen zijn even makkelijk te zingen. Syncopische melodieën kunnen voor veel mensen een uitdaging vormen. Liederen met meer noten op de tel (kwart- en halve noten), een passend tempo en voldoende adempauzes zijn over het algemeen beter zingbaar.
Voorbeeld van Liedkeuze in de Praktijk
Een voorbeeld van een dienstopbouw, gebruikmakend van de Opwekkingbundel, met een preek over Gods wil in ons leven (naar aanleiding van Ef 5:15-20):
- Openingslied: Een vrolijk uptempo lied, objectief van aard en een psalm.
- Liederenblok (voor de preek):
- Eerste lied: Een nieuw, goed zingbaar lied dat gaat over Wie God is en wat Hij gedaan heeft. Het intro kan uitdagend zijn qua maatwisselingen, maar is speelbaar voor een band.
- Volgend lied: In dezelfde toonsoort als het vorige lied, met een goede overgang. Dit lied speelt sterk in op gevoel en de 'ik'-persoon, hoewel het persoonlijk misschien geen favoriet is, wordt het door velen gewaardeerd.
- Laatste lied in het blok: Een iets ouder lied in dezelfde toonsoort en niet te snel, waardoor de overgang goed te maken is. Na een lied dat sterk de focus op 'ik' en gevoel legt, trekt dit lied de aandacht weer terug naar God. Dit lied sluit goed aan op de preek en vormt een antwoord en vraag aan God.
Dit liedblok duurt bijna vijftien minuten en is bewust niet te lang gemaakt.
- Slotlied: Dit lied sluit goed aan op de preek en dient als een passend antwoord.
Analyse van de Liedkeuze:
- Aansluiting bij Thema: Een aantal liederen sluit aan bij het thema, maar niet alle.
- Inhoud: De keuze is gebaseerd op inhoud, met een voorkeur voor liederen met een sterke tekst. Enkele zinsneden kunnen theologisch ter discussie staan, maar er is geen zeer zwaar lied gekozen.
- Dynamiek: Er is dynamiek aanwezig, beginnend met een uptempo nummer en in het liederenblok opbouwend naar meer stevigheid, met rustigere momenten en variatie.
- Bekendheid: De meeste liederen zijn bekend binnen de gemeente. Het nieuwe lied heeft een makkelijk op te pakken melodie.
- Zingbaarheid: Er is gelet op de zingbaarheid, met een focus op melodieën die makkelijk te zingen zijn.
- Gebed: Hoewel niet expliciet in het voorbeeld uitgevoerd, wordt het in gebed brengen van de liedkeuze als belangrijk beschouwd.
Hoe kies je de juiste liederen voor de eredienst?
Overzicht van Populaire Liederen en Bundels
Populaire Liederen
- Psalm 42: 't Hijgend hert
- Lichtstad met uw paarlen poorten - Glorieklokken
- Heer U bent mijn leven - Op Toonhoogte
- Hoe groot zijt Gij - Opwekking
- God in ons midden - Hemelhoog
- Eer zij God in onze dagen - Liedboek voor de Kerken
- Daar zijn geen grenzen - Glorieklokken
- Ik zal er zijn
- Wees mijn verlangen
Liederen uit Opwekking
- Spreek, o Heer - Opwekking 689
- Wie is als Hij - Prijs adonai - Opwekking
- U zij de glorie - Opwekking
- Abba Vader - Opwekking
- Groot is Uw trouw - Opwekking
- Jezus overwinnaar - Opwekking
- Dit is de tijd van Elia - Opwekking
- Bouw Uw koninkrijk - Opwekking 769
- De zegen - The blessing - Opwekking 845
Liederen uit Johannes de Heer
- Als g' in nood gezeten - Johannes de Heer 007
- Over de heuvels en stil in het dal - Johannes de Heer
- Welk een vriend is onze Jezus - Johannes de Heer
- 150 Ga mij niet voorbij - Johannes de Heer
- 121 Er is een Verlosser - Johannes de Heer
- 980 Kroon Hem met gouden kroon - Johannes de Heer
- 722 Heer, ik hoor van rijke zegen - Johannes de Heer
- 132 Ga mij niet voorbij o Heiland - Johannes de Heer
- 121 Ere zij God - Johannes de Heer
- 48
Liederen uit Hemelhoog
- God in ons midden - Hemelhoog 632
- Maak ons hart onrustig - Hemelhoog 282
- Jesus remember me - Hemelhoog 197
- Altijd bij U - Hemelhoog 22
- Wait for the Lord - Hemelhoog 14
- Volheid van God - Hemelhoog 154
- Kom vier het feest met mij - Hemelhoog 141
- Thy Word - Hemelhoog 361
- El Shaddai - Hemelhoog 265
Beluister onze liederen ook op YouTube. Bekijk onze liederen op YouTube.
tags: #kerkdiensten #oefenen #liederen