Dit subforum is bedoeld voor gesprekken met de Bijbel opengeslagen. Het is niet de bedoeling dat iemand hier een cursus start. In mijn optiek is dit wonder letterlijk gebeurd en was het uitsluitend bedoeld voor de discipelen die er getuige van waren.
Het wonder van het lopen over water wordt beschreven in de evangeliën van Mattheüs, Marcus en Johannes, maar niet in het evangelie naar Lucas. Dit wonder wordt vaak gelinkt aan het wonder van de broden. Indien de discipelen dat wonder hadden begrepen, waren ze niet zo ontsteld geweest dat Christus ook over water kan lopen. Kortom, hoe harder het hart, hoe minder het begrip.
Het wonder van de broden had een bepaalde theologische betekenis waar de focus meer op zou mogen liggen dan op het wonder zelf. En ook het lopen over water - hoe wonderlijk ook - heeft vooral een theologische betekenis. De wonderen in de Bijbel zijn niet bedoeld om de natuurwetten te tarten, maar veel meer om het evangelie te verkondigen op symbolische wijze.
De Symbolische Betekenis van de Broodvermenigvuldiging
Naar mijn bescheiden mening is de broodvermenigvuldiging symboliek. De eerste keer zijn er 12 manden over, waarmee verwezen wordt naar de 12 stammen van Israël. De tweede keer zijn er 7 manden over, waarmee verwezen wordt naar de 7 heuvels waarop Rome gebouwd is, en dus naar de heidenen.
De vraag die centraal staat is: 'Wat betekent het wonder van de broden?' Ik weet het niet, dus ik ben benieuwd naar de suggesties. Naar mijn mening zit er oorspronkelijk geen betekenis achter, omdat het wonder oorspronkelijk een goocheltruuk was die bedoeld was mensen te verbazen. Er is later een betekenis aan gegeven toen de twee Jezus-figuren (de oorspronkelijke Torahgetrouwe Jezus van het jodendom en de apostelen enerzijds, en de Jezus van Paulus, de evangeliën en het christendom anderzijds) hun eigen weg gingen. Dat is volledig on-topic en laat eveneens ruimte voor degenen die het wonder zien als een echte gebeurtenis.
Interpretaties van het Lopen over Water
Met het over water lopen wordt verwezen naar Jesaja 43, waarin God min of meer verkondigt dat Hij de redder van Israël, Jezus dus, zal beschermen tegen onder andere de zee. Het lopen over water wordt in de moderne tijd ook nog wel gepraktiseerd. Friezen hebben het schaatsen uitgevonden, zijn we allemaal Jezussen dan?
Wat Friezen doen kan geen schaatsen genoemd worden. Het is dat de Hollanders de schaats hebben uitgevonden, anders dan krabbelden en kluunden ze nu nog.
Lopen op water staat symbool voor het overwinnen van het onbewuste, of het overheersen van het onbewuste. Dat zou een mooie metafoor kunnen zijn, beter dan de stelling dat het letterlijk is gebeurd.
Het gaat er niet in de eerste plaats om of het al dan niet werkelijk een bovennatuurlijk ingrijpen was, maar dat er oorspronkelijk een gebeurtenis was die later symbolisch werd gemaakt. Het is een prachtig lied: ‘Oceans’ van Hillsong. Een lied over overgave en vertrouwen. ‘U leert mij lopen op het water’.
Ik wil je vragen Matteüs 14:22-33 te lezen. Het is een bekend verhaal: Petrus die over het water naar Jezus toeloopt. Er zijn veel preken over deze gebeurtenis, en er is iets dat mij opvalt. Toen ik jonger was, ging het verhaal vaak over dat we op Jezus moeten blijven zien en niet naar de omstandigheden moeten kijken. Daarna kwam de nadruk meer te liggen op ‘uit de boot stappen’. Geloven is niet voor binnen de kerkmuren en je veilige comfortzone, maar gaat over uitstappen!
Het verhaal waar we nu middenin zitten, moeten we niet verwarren met dat van Markus 4. Het zijn ook geen twee versies van hetzelfde verhaal, want in Markus vinden we beide verhalen. In Markus 4 is Jezus de hele tijd aan boord, en een deel van die tijd slaapt Hij. In onze tekst van vandaag (en in Markus 6) is Jezus nauwelijks aan boord, en Petrus komt Hem tegemoet.
De Theologische Betekenis van het Lopen over Water
De zee is voor het Joodse volk altijd een symbool geweest van angst en dreiging. Kolkende watermassa’s waren aanwezig vóór de schepping, en werden ook het symbool voor vijandelijke volken en chaos en onvoorspelbaarheid in het algemeen. De inzittenden van het bootje kun je zien als een plaatselijke gemeente, een kerkgenootschap of zelfs alle christenen bij elkaar. Dat maakt niet zoveel uit. We zijn mensen en daarom zijn ook wij wel eens bang voor alles wat er om ons heen gebeurt. Of we hebben een onbehaaglijk gevoel dat we niet goed kunnen plaatsen. De vrede van Christus heeft niet van de ene op de andere dag al onze zorgen weggenomen.
Het lopen over water wordt gelinkt aan het wonder van de broden en indien de discipelen dat wonder hadden begrepen, waren ze niet zo ontsteld geweest dat Christus ook over water kan lopen. Kortom, hoe harder het hart, hoe minder het begrip.
Wel opvallend dat de discipelen dachten dat ze een spook zagen toen Jezus over het water liep (Matth. 14:26; Mark. 6:49). Naar mijn bescheiden mening is de broodvermenigvuldiging symboliek. De eerste keer zijn er 12 manden over, waarmee verwezen wordt naar de 12 stammen van Israël. De tweede keer zijn er 7 manden over waarmee verwezen wordt naar de 7 heuvels waarop Rome gebouwd is, en dus naar de heidenen.
Openbaringen is minimaal 30 jaar na de kruisiging geschreven en vermoedelijk veel later. De schrijver van Marcus zal daar geen kennis van hebben gehad. Daarnaast vind ik persoonlijk dat de heidenen tegenover het volk Israël een betere symboliek als zeven gemeenten die zeker ten tijden van "het wonder" nog niet bestaan zullen hebben. Zeker in de context dat er tussen Paulus en Petrus een ernstig verschil van mening was of heidenen wel onderdeel van het christendom konden worden.
Het is voor mensen niet mogelijk om op water te lopen. Als je me niet gelooft, kan je ’t voorzichtig proberen, of even snel een natuurkundelesje lezen. Vergelijkbaar met het lopen op water is een kiezelsteentje dat over het water stuitert. Als je het steentje onder de juiste hoek op het water gooit en een flinke snelheid meegeeft in de worp zie je dat het een aantal keer stuitert. Uiteindelijk zal het steentje een te lage snelheid hebben en toch zinken. Omdat een mens een grotere massa heeft dan dit steentje is de snelheid om over water te lopen onmogelijk te bereiken, en zullen we dus meteen zinken.
De Betekenis van 'IK BEN'
Jezus zegt: 'Houd moed, Ik ben het, wees niet bevreesd.’ ‘IK BEN. Ik ben onveranderd. Ik ben jouw Redder. Ik ben Heerser over elke storm. Voor Mij is niets onmogelijk.’
Het verhaal begint met Jezus die, net zoals wij dat soms hebben, behoefte had gekregen aan wat tijd voor zichzelf. Hij had die dag net het nieuws ontvangen dat zijn goede vriend Johannes, bijgenaamd de Doper, was vermoord. Dat betekende nogal wat. Johannes was namelijk ook de wegbereider van Jezus geweest. En nu stond Jezus er helemaal alleen voor. De aanhangers van Johannes de Doper en anderen waren hem namelijk gevolgd naar de plek waar hij alleen wilde zijn.
De zee waar Jezus overheen liep, was de zee van Galilea. Echter, dat water staat voor zoveel meer dan de letterlijke plaats. In de tijd van de Bijbel is de zee een bron van dreiging en dood! Door over het water naar zijn discipelen te lopen toont Jezus niet alleen dat Hij boven de wetten van de natuur staat, maar ook dat Hij sterker is dan de macht van de dood.
Petrus' Geloof en Twijfel
Toen hij voelde hoe sterk de wind was, werd hij bang. Werkboekje over Petrus die over het water liep. De doop van 2 meisjes wordt er ook in genoemd. Wat mooi dat er in dit verhaal geen plons is, als Petrus overboord springt. Hopelijk hebben we het eerder kunnen hebben over je aandacht gegeven aan iets dat je doet, je concentreren.
Ik denk dat de kinderen wel iets kunnen bedenken waarbij ze zich niet moeten laten afleiden. Leren fietsen is zoiets. Is het de kinderen opgevallen waar het nou mis ging met Petrus? Petrus lette niet meer op Jezus, zijn doel. Durven de kinderen zich te laten blinddoeken door mij? Dan kunnen ze het touw volgen dat ik heb neergelegd in het gras. Er liggen ook kussens en obstakels. Na afloop ga ik ze dit vragen. Toen je gekriebeld werd, dacht je er toen nog aan dat je een touw volgt? Of dacht je alleen aan het gekriebel, werd je afgeleid? Zo was het met Petrus. Hij ging op iets anders letten dan op Jezus waarnaar hij onderweg was. Dat is iets om te leren van dit bijbelverhaal. Ook door de week mogen wij met Jezus leven.
Het mooie is dat Christus niet tegen Petrus zegt: Ho, wacht eens even, dat is alleen voor mij weggelegd. Jezus zegt maar één woordje: “Kom”. Het is niet nodig dat de stormachtige gebeurtenissen in deze wereld ons naar beneden trekken. Het is niet nodig om in de massa op te gaan, om net zo onberekenbaar en nietig te worden. We hoeven ons niet te laten degraderen tot pionnen die achteloos heen en weer worden geschoven op het toneel van de wereldmachten, het grote geld, de strijd om werk en maximaal genot ten koste van anderen.
De vraag is: ''Wat betekent het wonder van de broden? Ik weet het niet, dus ik ben benieuwd naar de suggesties''. Naar mijn mening zit er oorspronkelijk geen betekenis achter, omdat het wonder oorspronkelijk een goocheltruuk was die was bedoeld mensen te verbazen en is er later een betekenis aan gegeven toen de twee Jezussen (de oorspronkelijke Torahgetrouwe Jezus van het jodendom en de apostelen enerzijds, en de Jezus van Paulus, de evangeliën en het christendom anderzijds) hun eigen weg gingen.
Wat Petrus waarschijnlijk ging doen was het vergelijken van de kracht van de storm met de kracht die hem boven water hield. Bovendien wordt onze aandacht vaak onwillekeurig getrokken naar datgene wat we het meeste vrezen. Eerst is dat voor Petrus het spook, en dan zijn het weer de golven. Ook wij vinden altijd wel iets om bang voor te zijn. Sommige christenen zijn zelfs bang om aan het avondmaal deel te nemen, omdat ze zichzelf te zondig vinden. Of ze zijn bang dat ze niet streng genoeg zijn in het geloof. Maar het gaat helemaal niet om onze zondigheid, om uitgebreide theoretische bijbelkennis of om dadendrang.
Het was goed dat Petrus de eerste stap zette, maar voor de rest lag het niet aan hem, behalve dan aan zijn geloof. Jezus noemt hem een kleingelovige en vraagt waarom hij twijfelde. De Griekse taal heeft maar één woord voor zowel geloof als vertrouwen. We kunnen dus zeggen dat Petrus te weinig vertrouwde, zowel op Jezus als op zichzelf. Want samen hadden ze het toch voor elkaar? Petrus liep toch al op het water? Dat was het beste bewijs dat het ook kon. Maar als je een garantie zoekt dat je nooit meer in het water zult zakken, dan is die er niet.
Petrus wandelt op het water
De Veelzijdigheid van het Verhaal
Mattheus schrijft in hoofdstuk 10: “En vreest u niet voor degenen, die het lichaam doden, en de ziel niet kunnen doden; maar vreest veel meer Hem, Die beide ziel en lichaam kan verderven in de gehenna. Worden niet twee musjes om een penninkje verkocht? En niet een van deze zal op de aarde vallen zonder uw Vader. En ook uw haren des hoofds zijn alle geteld.
We hoeven dus niet bang te zijn voor welke menselijke vijand ook. Deze kan alleen het lichaam doden, maar niet veranderen wie we in het diepst van onze ziel zijn. Hij kan ons ook niet scheiden van de liefde van God. We hoeven dus niet mee te doen aan de spelletjes waarin we alles en iedereen moeten haten wat ook maar een klein beetje anders is. Net als Jezus kunnen we als het ware lichter worden, zodat we de storm nog wel merken, maar er minder door worden beïnvloed.
In het andere verhaal, in Markus 4, bestraft Jezus de wind. Maar hier leren we dat het een veel grotere uitdaging is om vrede te hebben en vrede uit te dragen te midden van de storm. Hij neemt de storm niet altijd voor ons weg.
Wat aan deze situatie voorafgaat, is de wonderbare spijziging, waar Jezus met vijf broden en twee vissen een enorme hoeveelheid mensen te eten gaf. Hij stuurde zijn discipelen vast het water op, terwijl Jezus de laatste mensen wegstuurde en tot zijn Vader ging bidden. Toen Hij zover was bij zijn discipelen aan te sluiten waren zij al een heel eind het meer op. “Het schip was al midden op de zee en verkeerde in nood door de golven, want ze hadden de wind tegen. Maar in de vierde nachtwake kwam Jezus naar hen toe, lopend over de zee. En toen de discipelen Hem over de zee zagen lopen, raakten zij in verwarring en zeiden: Het is een spook! En zij schreeuwden van angst. Maar meteen sprak Jezus hen aan en zei: Heb goede moed, Ik ben het; wees niet bevreesd. Petrus antwoordde Hem en zei: Heere, als U het bent, geef mij dan bevel over het water naar U toe te komen. Hij zei: Kom! En Petrus klom uit het schip en liep op het water om bij Jezus te komen. Maar toen hij op de sterke wind lette, werd hij bevreesd, en toen hij begon te zinken, riep hij: Heere, red mij! Jezus stak meteen Zijn hand uit, greep hem vast en zei tegen hem: Kleingelovige, waarom hebt u getwijfeld? En toen zij in het schip geklommen waren, ging de wind liggen.
Het lopen over het water is dus geen alleenrecht van Jezus. En Petrus gaat op de uitnodiging in en hij doet het! Hij loopt ook op het water. Voor hem blijkt de trekkracht dan nog te sterk, hij zinkt. Maar er is altijd een uitgestoken hand als je om hulp roept. Dit hoort er allemaal bij: tegenslag en tegenwind, angst en verdriet. Geloof gaat over oefenen om over het water te lopen. Geloof gaat over het oefenen van vertrouwen, het vinden van een weg door de pijn heen. Geloven gaat over de zoektocht naar het goede leven. Geloven is om samen met anderen het schip in te gaan. Het schip is de leerschool van het geloof, om te leren niet kopje onder te gaan. Geloven is vaak de strijd tegen alles wat onrechtvaardig en onverdraagbaar is, soms het accepteren van het onvermijdelijke.
Jacob (Jaap) Theunisz behaalde in 1979 een Bachelor of Arts in Theologie en in 1986 een Bachelor in Informatica (IT). Door zijn brede belangstelling werkte hij onder andere als redacteur voor kerkelijke uitgaven, als systeem-analist, en als QA manager. In 2005 werd hij toegelaten als Reader in de Europese tak van de Church of England (Anglicanen) en in 2023 tevens benoemd als lector in de Oud-Katholieke kerk.