Ongewenste kinderloosheid treft een op de zes stellen, wat vaak leidt tot een stil verdriet. Na de leeftijd van 30 jaar neemt de vruchtbaarheid van de vrouw af, en aangezien Nederlandse vrouwen steeds vaker pas na deze leeftijd aan kinderen beginnen, is het probleem van vruchtbaarheidsproblemen groter geworden. Dit is niet alleen een persoonlijk drama voor stellen die verlangen naar een kind, maar ook een groeiend maatschappelijk vraagstuk.
Gemiddeld genomen is 60 tot 80% van de vrouwen na een half jaar zwanger bij drie keer per week onbeschermde gemeenschap. Na een jaar is dit percentage 80%, en binnen twee jaar 90%. Er wordt onderscheid gemaakt tussen subfertiliteit (verminderde vruchtbaarheid) en infertiliteit of steriliteit (onvruchtbaarheid). Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is er sprake van infertiliteit als er gedurende een jaar geen conceptie plaatsvindt ondanks regelmatige gemeenschap zonder anticonceptie. De European Society of Human Reproduction and Embryology (ESHRE) hanteert een ruimere definitie van twee jaar.
De wens om kinderen te krijgen en jezelf voort te planten, is een fundamenteel natuurlijke behoefte. Veel christenen beschouwen het krijgen van kinderen als vanzelfsprekend en beginnen pas na te denken over vruchtbaarheidsproblemen wanneer het niet lukt. Het wel of niet hebben van kinderen heeft een diepgaande impact op de invulling van het dagelijks leven. Wanneer dit uitblijft, belanden stellen in een emotionele achtbaan van gevoelens, vragen en onzekerheden.
Emotionele en Relationele Gevolgen
Ongewenste kinderloosheid brengt diverse pijnlijke gevoelens met zich mee, zowel binnen de relatie als naar familie en vrienden toe. Deze gevoelens, hoewel vaak ongewenst, zijn reëel en aanwezig. De onvervulde kinderwens kan op de achtergrond altijd aanwezig zijn en is niet zomaar te negeren. Sommigen beschrijven het als 'een grijze sluier die over het gehele dagelijkse leven ligt'.
De kans op een zwangerschap, hetzij op medische of wonderbaarlijke wijze, blijft voor velen een constante bron van spanning, verwachting en soms wanhoop. Stellen met een onvervulde kinderwens ervaren vaak diep verdriet, eenzaamheid en het gevoel buitengesloten te zijn.
Geloofsvragen en Medische Trajecten
Veel christenen worden geconfronteerd met geloofsvragen: waarom krijgen anderen wel kinderen en zij niet? Moeten ze anders bidden? Er leven ook veel vragen rondom medische trajecten: hoe ver mogen ze gaan? Wat is Gods wil, wat laat je aan God over en wat heb je zelf in de hand?
Daarnaast rijzen er vragen over waarde en zingeving: voor wie doe je het als je niets kunt doorgeven? Hoe kan men een zinvol leven leiden als de diepste wens om moeder te worden onvervuld blijft? Het maakbaarheidsdenken, dat diep geworteld is in de Nederlandse samenleving, staat in schril contrast met de realiteit van zwanger worden. Ondanks gezonde leefstijl en bidden, is er geen garantie op een zwangerschap. Zelfs medische hulp biedt geen absolute zekerheid.
Sociale en Relationele Uitdagingen
Op sociaal en relationeel vlak kan ongewenste kinderloosheid leiden tot aanzienlijke instabiliteit. Onbedoelde opmerkingen of vragen van de omgeving kunnen pijnlijk zijn. Jaloezie naar neefjes en nichtjes, en de aandacht die zij krijgen, kan extra moeilijk zijn. Relatieproblemen kunnen ontstaan, waarbij seksualiteit soms louter in het teken komt te staan van conceptie.
Twijfels over de toekomst samen komen vaak voor. Een vrouw die moeder wilde worden, kan zich afvragen of ze getrouwd wil blijven met een onvruchtbare partner. Verschillen in mening over medische trajecten kunnen leiden tot spanningen.
Perspectieven vanuit het Christendom
Binnen de christelijke traditie wordt het ontvangen van kinderen vaak gezien als een zegen en geschenk van God. De Bijbel staat vol met verhalen over ongewenste kinderloosheid, zoals die van Abraham en Sara, Hanna, en Elisabet en Zacharias. Deze verhalen kunnen hoop en bemoediging bieden aan stellen die worstelen met hun pijn.
In de kerk kunnen stellen zich echter buitenstaanders voelen, vooral wanneer er veel aandacht is voor gezinnen en kinderen. Dit kan zich uiten in preken, doopdiensten of pastoraat. Christelijke conferenties kunnen confronterend en pijnlijk zijn. Soms wordt het uitblijven van kinderen aan God aangerekend, wat leidt tot twijfels over het eigen geloof, gebed of zonden.
Er kan aarzeling zijn bij het inschakelen van medische hulp, omdat de grenzen van Gods wil niet altijd duidelijk zijn. De onvervulde kinderwens dwingt mensen na te denken over hun levensdoel, roeping en de zin van het leven. Keuzes variëren van afwachten op een wonder, medische hulp zoeken, tot adoptie of pleegzorg.
Omgaan met Verdriet en Geloof
Begrip tonen voor de gevoelens van stellen met een onvervulde kinderwens - zoals jaloezie, twijfel, boosheid richting God of zinloosheid - is cruciaal. Deze gevoelens, hoewel vaak als ongewenst ervaren, zijn valide. Luisteren zonder oordeel, advies of suggesties kan helend werken en nieuw perspectief bieden.
Pastoraal werkers kunnen helpen om deze dubbele gevoelens te erkennen en een plek te geven door open vragen te stellen en te benadrukken dat verdriet altijd welkom is. Het Lindeboominstituut is een wetenschappelijk studiecentrum dat zich bezighoudt met christelijke medische ethiek en organiseert lezingen en publicaties over dit thema.
Ds. W. M. Mulder benadrukt dat ongewenste kinderloosheid een ingrijpend gemis is. Hij stelt dat ouders hun verdriet niet op hun kinderen mogen projecteren. Openheid is essentieel om over kinderloosheid te praten. Het gevaar bestaat dat het verlangen naar kinderen leidt tot verkeerde wegen. Bidden kan een 'doekje voor het bloeden' zijn; luisteren is vaak belangrijker. God verhoort niet alle wensen, maar vervult wel Zijn beloften.
Revoke-voorzitter Wim van de Biezen noemt de vraag "waarom kinderloosheid?" een veelgestelde vraag. Moeder Verheul beschrijft de schok en het dubbele verdriet bij het horen van de kinderloosheid van haar kinderen. Vader Stip deelt zijn ervaringen, waarbij zijn oudste kinderen kozen voor adoptie en pleegzorg.
De Rol van het Geloof en Psychologische Ondersteuning
Het geloof in God kan betekenis en troost bieden aan ongewenst kinderloze echtparen. Het boek 'Wijs ons Uw wegen' wijst op het ontvangen van het Kind, Jezus Christus, als bron van troost en hoop. Het leven draait niet alleen om biologische kinderen, maar ook om het geestelijke Kind.
Het geloof helpt echtparen hun situatie te zien in het licht van Gods voorzienigheid en genade. Vertrouwen op Gods leiding en Zijn beloften kan hen helpen hun ongewenste kinderloosheid over te geven. De Bijbeltekst "Mijn genade is u genoeg" (2 Korintiërs 12:9) wordt hierbij aangehaald.
Professionele psychologische ondersteuning wordt benadrukt als een belangrijk aspect. Begeleiding door psychologen kan waardevol zijn voor kinderloze echtparen en hun omgeving. Lid worden van de vereniging Revoke kan troost en begeleiding bieden.
Short Film, Cartoon Story, Helping others is the key to happiness (Official Video)
Steun vanuit de Gemeenschap
Familie, vrienden en gemeenteleden kunnen een waardevolle bron van steun zijn. Het is belangrijk om begrip en medeleven te tonen. Een sfeer van openheid waarin emoties gedeeld kunnen worden, is essentieel. Luisteren naar de behoeften van het echtpaar en hen omringen met liefde en begrip is cruciaal.
Het is belangrijk om hen te bemoedigen en te helpen hun vertrouwen op God te blijven stellen. Wederzijds respect voor verschillende gevoelens is noodzakelijk. Het is cruciaal om hen te helpen hun focus te houden op hun relatie met God, ongeacht de omstandigheden.
Het Rouwproces van Kinderloosheid
Het afscheid van een gekoesterde kinderwens kan hevige emoties veroorzaken, vergelijkbaar met een rouwproces. Dit omvat ontkenning, verdriet, angst, boosheid en uiteindelijk overgave en acceptatie.
Het boek 'De leegte omarmen' van journalist Joanne Nihom verkent de ervaringen van ongewenste kinderloosheid. Het boek bevat dagboekfragmenten en interviews, en wil het taboe doorbreken. Predikant Charlotte van der Leest benadrukt dat het omarmen van het gemis kan leiden tot groeiende acceptatie en het besef volwaardig mens te zijn.
Het verdriet reikt verder dan alleen kinderloosheid en omvat ook verlies na een onvoltooide zwangerschap of een stilgeboren kind, en het gemis van kleinkinderen. De maatschappij heeft weinig bewustzijn van deze rouw, wat het ongemakkelijk maakt om erover te praten.
Persoonlijke Verhalen en Narratieven
Een vrouw beschrijft haar worsteling met de kinderloosheid in haar huwelijk, terwijl haar man een roeping voelt tot predikant. Ze voelt boosheid, afstand en pijn, en twijfelt aan haar eigen geloof en de toekomst. Dit illustreert de complexe interactie tussen persoonlijke wensen, geloof en relaties.
Het boek 'Je Ziet Het Niet' van Joanne Nihom en Joost Kadijk deelt verborgen verhalen over kinderloosheid. Nihom, woonachtig in Israël, ervaart de confronterende realiteit van kinderloosheid in een land dat sterk gericht is op kinderen.
Ds. J.J. Mulder uit Dordrecht benadrukt dat spreken over de pijn van kinderloosheid met voorzichtigheid moet gebeuren, met besef van de grenzen van inlevingsvermogen. Het uiteindelijke doel is om te komen tot acceptatie en zingeving, ongeacht de omstandigheden.
tags: #ongewenst #kinderloos #dominee