Het Van den Heuvel orgel in de hervormde kerk

In onze hervormde kerk bevindt zich sinds 1974 een Van den Heuvel orgel. Dit orgel is meer dan alleen een muziekinstrument; het is een meubelstuk waarin de orgelpijpen zijn geplaatst.

De orgelkas en orgelpijpen

Een orgelkas, ook wel orgelkast genoemd, is het meubelstuk waarin de orgelpijpen staan opgesteld. De meeste pijpen bevinden zich inderdaad binnen deze kast en niet aan de voorzijde. Een treffend voorbeeld hiervan is het orgel in Nieuwpoort, dat beschikt over een totaal van ongeveer 1.050 pijpen.

Illustratie van een orgel met de orgelkas en zichtbare pijpen aan de voorzijde.

Prestantpijpen: de zichtbare pijpen

Het woord Prestant betekent zoiets als 'die vooraan staat'. Dit verwijst naar de pijpen die aan de voorkant van het orgel, het zogenaamde front, zijn geplaatst. Deze Prestantpijpen vormen een belangrijk onderdeel van het orgel.

Klankrijkdom van het orgel

De meeste orgelpijpen kunnen 'spreken', wat betekent dat er geluid uitkomt wanneer de organist ze bespeelt. De Prestanten vormen een belangrijke registerfamilie binnen het orgel. In ons orgel zijn maar liefst zeven soorten Prestanten aanwezig, wat bijna de helft van het totale orgel uitmaakt. Deze registers dragen fraaie namen zoals: Prestant, Octaaf, Mixtuur, Cimbel en Sesquialer.

Detailfoto van verschillende typen orgelpijpen, met nadruk op de Prestanten.

Om verschillende klankkleuren te creëren, hebben orgelbouwers inspiratie gehaald uit diverse muziekinstrumenten, zodat de klank herkenbaar is voor de luisteraar. Het nabootsen van verschillende soorten fluiten bleek relatief eenvoudig te realiseren. Voor deze registers werden bijpassende namen bedacht, zoals Holpijp en Roerfluit, die vaak een specifieke buisstructuur hebben.

Tongwerken en hun specifieke klanken

Tongwerken produceren een ratelende of snaterende klank. De namen van de tongwerken in ons orgel geven al een duidelijke indicatie van hun geluid. Zo bootst het register Trompet een echte trompet op overtuigende wijze na. De Fagot zorgt voor een zwaardere bastoon in het pedaal.

Daarnaast beschikt ons orgel over een Vox Humana, een register dat de menselijke stem imiteert. Verder is er een Tremulant aanwezig. Dit is een voorziening die ervoor zorgt dat de luchtdruk voor de orgelpijpen niet constant is, maar enigszins wisselt, wat een vibrato-achtig effect creëert.

Restauratie monumentaal Van Dam-orgel van de Grote Kerk van Tholen voltooid - Omroep Tholen

"Je bent gelukkig als God je zonden vergeeft."

tags: #orgel #hervormde #kerk #s