Financiële ondersteuning kan in sommige gevallen worden verleend voor de financiering van activiteiten, projecten of studie. Het PKN Algemeen Diaconaal Fonds Zuid-Holland heeft als doel bij te dragen aan de ontwikkeling en vernieuwing van de Haagse Protestantse Kerk door gehele of gedeeltelijke financiering van initiatieven. Deze initiatieven kunnen betrekking hebben op een zeer breed terrein van activiteiten en betreffen vaak een startsubsidie voor activiteiten waarvoor geen ruimte is op de reguliere begroting. Meer informatie is te vinden in het Instellingsbesluit.
Een andere stichting heeft tot doel het ondersteunen van (Nederlands Hervormde) studenten in de Godgeleerdheid die predikant willen worden. In de eerste plaats komen studenten uit de omgeving van Den Haag, en in het bijzonder kinderen van Haagse predikanten, in aanmerking voor deze ondersteuning.
Samenwerking als Diaconie
Samenwerken met andere diaconieën of organisaties wordt door Jonna van den Berge-Bakker, armoedespecialist bij de Protestantse Kerk, niet alleen als een goed idee beschouwd bij een tekort aan menskracht of financiële middelen, maar als altijd een goed idee. Samenwerking kan op verschillende manieren plaatsvinden: intensief of incidenteel, formeel of informeel. Een uitstekende vorm van samenwerking is die met andere diaconieën, bijvoorbeeld binnen een diaconaal platform.
Vanwege de vele veranderingen in kerk en samenleving worden diaconieën geconfronteerd met diverse uitdagingen. Om toch zo goed mogelijk steun en zorg te kunnen verlenen, soms met beperkte middelen, kan (interreligieuze) samenwerking een oplossing bieden.
Samenwerking met Externe Organisaties
Een tweede vorm van samenwerking is die met organisaties binnen het dorp, de stad of de wijk. Hierbij kan gedacht worden aan welzijnsorganisaties, de lokale overheid of scholen. Het voordeel hiervan is dat de kerk kan participeren in bestaande activiteiten op een voor de gemeente haalbare manier. Dit kan bijvoorbeeld door het leveren van vrijwilligers, zoals bij een kerk die een schoolontbijt verzorgt voor kwetsbare kinderen, waarmee de school ontlast wordt. Ook het beschikbaar stellen van een ruimte in het kerkgebouw behoort tot de mogelijkheden.
Het is raadzaam om deel te nemen aan passend gemeentelijk overleg, zoals een armoedeplatform, de Wmo-raad of een dorpscoöperatie. Hier komen diverse organisaties samen die zich bezighouden met het welzijn in een dorp, stad of wijk. Het is belangrijk om elkaar te weten te vinden. Dergelijke overleggen staan vaak open voor de inbreng van een kerk, waardoor de kerk kan bijdragen aan het invullen van lacunes in hulp, ontmoeting of zorg.
Om dergelijke gemeentelijke welzijnsoverleggen of individuele welzijnsorganisaties te benaderen, is het nuttig om de sociale kaart van de omgeving te kennen. Deze is te vinden via digitale-sociale-kaart.nl of door contact op te nemen met de gemeente. Het is belangrijk om duidelijk te maken dat men namens een geloofsgemeenschap spreekt en dat de hulp ook beschikbaar is voor mensen buiten de kerk. Wees nieuwsgierig naar de organisatie: wat doen ze, hoe werken ze, welke mensen komen ze tegen? Definieer vooraf wat de diaconie kan bieden, bijvoorbeeld in termen van financiële middelen, menskracht en de frequentie van hulp.
Een veelgestelde vraag bij diaconieën is hoe armoede opgespoord kan worden. Om deze vraag te beantwoorden en mensen effectief te kunnen helpen, is samenwerking essentieel. Samenwerking moet niet primair gezien worden als een oplossing voor diaconieën met beperkte middelen, maar als een middel om optimale hulp te bieden aan mensen in nood.
Van den Berge benadrukt dat dit niet betekent dat een diaconie niet op eigen kracht kan opereren. Wat diaconieën onderscheidt van veel andere welzijnsorganisaties, is hun wendbaarheid door het ontbreken van bureaucratische rompslomp. Dit stelt diaconieën in staat om specifieke diensten te verlenen, zoals het verstrekken van renteloze leningen, het opstellen van roosters voor hulpbehoevenden of het begeleiden van mensen naar medische afspraken.
Financieel Beheer en Besteding van Diaconaal Vermogen
De vraag of protestantse gemeenten diaconaal geld mogen gebruiken voor algemeen gemeentewerk is aan regels gebonden. Volgens een nieuwe richtlijn is dit in sommige gevallen mogelijk, maar vereist toestemming van de classis en het Classicaal College voor de Behandeling van Beheerszaken (CCBB). Een verzoek hiertoe dient gezamenlijk door de kerkenraad en de diaconie te worden ingediend bij het Breed Moderamen van de Classicale Vergadering (BMCV), dat dit overlegt met het CCBB. De beoordeling richt zich op de vraag of er daadwerkelijk geld wordt overgeheveld en waarom dit nodig is. De diaconale taak, het zorgen voor mensen in nood binnen en buiten de kerk, blijft hierbij cruciaal. Elke aanvraag is maatwerk en vereist een zorgvuldige balans tussen het belang van de gemeente en het behoud van het diaconale werk.
De Hervormde Gemeente te Bleiswijk is een geloofsgemeenschap binnen de Protestantse Kerk (PKN) in Nederland, gebonden aan Schrift en Belijdenis. De koers wordt bepaald door een Bijbels kompas. De gemeente is een zelfstandig onderdeel met rechtspersoonlijkheid. De kerkorde van de PKN regelt bestuur, financiën, toezicht en tuchtrechtspraak. De Protestantse Kerk heeft een groepsbeschikking ANBI van de Belastingdienst, wat betekent dat aangesloten gemeenten en instellingen zijn aangewezen als ANBI.
Het bestuur van de kerkelijke gemeente berust bij de kerkenraad, gevormd door ambtsdragers. Het College van Kerkrentmeesters is verantwoordelijk voor het beheer van financiële middelen en gebouwen, met uitzondering van diaconale aangelegenheden. De kerkenraad is eindverantwoordelijk en keurt onder andere de begroting en jaarrekening goed. Leden van kerkenraden, colleges en commissies ontvangen geen vergoeding.
De kerkenraad draagt de algemene eindverantwoordelijkheid voor een levende gemeente en betrekt gemeenteleden zoveel mogelijk bij het plaatselijk werk. Taken zijn gedelegeerd naar colleges zoals het College van Kerkrentmeesters en het College van Diakenen. Deze colleges waken over de financiële slagkracht en leggen verantwoording af aan de kerkenraad en de PKN.
De verwachte bestedingen (begroting) sluiten doorgaans aan bij de rekeningen van voorgaande jaren, wat de continuïteit van het plaatselijk werk weerspiegelt. De begroting geeft inzicht in de verwachte ontvangsten en voorgenomen bestedingen. In 2024 werd een negatief saldo van €4.209 gerealiseerd, wat resulteerde in een lichte inkrimping van de algemene reserve. De opbrengsten namen toe, mede door hogere opbrengsten uit de Najaarsmarkt en rentebaten. De kosten voor kerkelijke gebouwen daalden door minder onderhoud en lagere energiekosten. De traktementen van predikanten en salariskosten van kosters stegen echter.
De Diaconie van de Hervormde Gemeente te Bleiswijk is een zelfstandig onderdeel met rechtspersoonlijkheid. Het College van Diakenen, bestaande uit minimaal vijf leden, beheert de financiële middelen en eigendommen van de diaconie. De kerkenraad is eindverantwoordelijk.
De kosten voor Jeugdwerk zijn gestegen door hogere bijdragen aan CJC, After8 en Kinderkerk. In 2024 is een Rampenfonds ingesteld om snel financiële hulp te kunnen bieden bij calamiteiten, zowel nationaal als internationaal. Naast collectegelden is er een extra toevoeging uit de reserve gedaan, en de verdubbeling van de collecteopbrengsten voor Giro 555 (noodhulp Midden-Oosten) is uit dit fonds onttrokken. Het saldo van het Rampenfonds per 31 december 2024 bedroeg €757.
Diaconaal Vermogen: Uitgeven, Sparen of Beleggen?
Wat te doen met diaconaal vermogen is afhankelijk van de specifieke situatie van een gemeente. Het oppotten van geld is zelden de meest optimale oplossing. Koert Jansen, portefeuillehouder beleggingen, en Evelien Vrolijk, adviseur dienstverlening, benadrukken het belang van het "werkzaam maken" van vermogen ten dienste van het koninkrijk van God. Vaak blijft diaconaal geld lang op de bank staan, omdat de verantwoordelijkheid voor de collecteopbrengsten zwaar wordt gevoeld. Sommige diaconieën hebben echter hun vermogen succesvol afgebouwd door actief beleid te voeren.
Bij het besteden van diaconaal geld is het verstandig om goed beleid te maken en de sociale kaart van de omgeving te kennen. Zo kan de diaconie helpen waar nog geen hulp is en toegevoegde waarde bieden. Het advies luidt om niet te veel geld te reserveren, maar om hulpbehoevenden te zoeken.
Beleggen kan een optie zijn, mits er sprake is van een financiële afweging: hoe langer het geld gemist kan worden, hoe aantrekkelijker beleggen is. Bij een horizon van minder dan 5 jaar is beleggen niet aan te raden. Beleggen vereist specifieke kennis, waarover veel diaconieën niet beschikken. De Protestantse Kerk heeft daarom een kerkelijk beleggingsfonds opgericht, het Boaz-beleggingsfonds, waarin plaatselijke diaconieën kunnen participeren. Dit fonds opereert professioneel en volgens landelijke richtlijnen.
Er zijn twee Boaz-beleggingsfondsen: een duurzaam fonds en een impactfonds. Het duurzame fonds belegt in bedrijven die minimaal schadelijk zijn voor klimaat en mensenrechten, en vermijdt investeringen in de olie-, gas- en wapenindustrie. Het impactfonds richt zich op positieve doelen zoals duurzame energie, landbouw, water, gezondheidszorg en circulaire economie, hoewel het rendement mogelijk lager en het risico groter is. Beide fondsen passen aan shareholder engagement, waarbij de kerk als mede-eigenaar haar stem laat horen.
Voor diaconieën die interesse hebben in beleggen met BOAZ, is het raadzaam om zich eerst te laten informeren. Direct beleggen zonder ervaring wordt afgeraden. Contact kan worden opgenomen met het Classicale College voor de Behandeling van Beheerszaken (CCBB) voor een adviesgesprek over de geschiktheid van beleggen. Het Generaal College voor de Behandeling van Beheerszaken (GCBB) kan als toezichthouder geen advies geven, maar wel overleggen. Voor specifiek advies kan men terecht bij een erkende, onder toezicht staande beleggingsadviseur of vermogensbeheerder. De beslissing om wel of niet te beleggen is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de kerkenraad, diaconie en eventueel kerkrentmeesters.
De basisprincipes van beleggen (aandelen, obligaties, beleggingsfondsen en soorten rente)
De keuze tussen diaconaal geld uitgeven, sparen of beleggen hangt af van de specifieke situatie en plannen van een gemeente. Geld oppotten is doorgaans niet de beste strategie. Het is raadzaam om de omgeving te verkennen en te kijken waar hulp geboden kan worden, en eventueel een deel van het langdurig ongebruikte vermogen te beleggen.