Het werk van een predikant brengt unieke uitdagingen met zich mee, zeker in het proces van preekvoorbereiding. Een van de meest fundamentele vragen die predikanten zich stellen, is hoe zij de wereld van de Bijbelse tekst op een legitieme wijze kunnen verbinden met de belevingswereld van de hoorders. Dit wordt nog complexer wanneer er gekeken wordt naar de verbindingen tussen het Oude Testament en Jezus Christus.
De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) benadrukt in haar kerkorde de 'onopgeefbare verbondenheid' van de christelijke kerk met het volk Israël. Het feit dat een gangbaar tekstverwerkingsprogramma het woord 'onopgeefbaar' niet herkent, kan symptomatisch zijn voor de kerkelijke praktijk, waar officiële kerkelijke documenten soms vooruitlopen op de daadwerkelijke beleving. Deze kloof kan deels verklaard worden doordat de argumentatie in officiële documenten zich vaak richt op dogmatische, exegetische en godsdiensthistorische aspecten, terwijl de praktijk van de prediking minder belicht wordt. Dit hangt samen met een zekere 'hermeneutische verlegenheid' ten aanzien van het Oude Testament.
De kerk is geworteld in de boodschap over Jezus van Nazaret (Lucas 24:19), en daarom kunnen kerk, theologie en prediking niet voorbijgaan aan een bezinning op christologische vragen. De christologie staat centraal in de kerk en kleurt alles wat zij zegt en doet.
De Essentie van een Goede Preek
Wanneer een preek de hoorders heeft geraakt, klinkt na afloop vaak de opmerking: 'Ik vond het een goede preek, het sprak me aan.' Echter, de vraag 'Wat vond je er goed aan? Waarom sprak de preek je aan?' is niet altijd eenvoudig te beantwoorden. Wat maakt een preek tot een goede preek? Aan welke spelregels moet een voorganger zich houden?
Hoewel er nog beperkt onderzoek is gedaan naar de ervaringen van hoorders, kan gesteld worden dat een preek als goed wordt ervaren wanneer de hoorder zichzelf erin herkent. Een preek spreekt aan wanneer deze niet alleen over een verre wereld gaat, maar ook raakt aan de eigen vragen en vreugden. Het moment waarop het besef doordringt: 'Dit gaat ten diepste ook over ons en over mij.' Wanneer de binnenkant van de tekst en het hart van de hoorder elkaar raken, wordt de preek effectief.
Een preek is evangelie, 'goed nieuws', wanneer het hart wordt geraakt, wanneer het leven in beweging komt, wanneer er licht valt op een donker probleem, een duister geheim of een onzekere weg. Wanneer een preek een woord bevat dat resoneert in het hart, de ziel of het verstand, dat in beweging brengt wat vastzat, dat troost, bemoedigt of aanzet tot bekering, dan kan het 'goede nieuws' van een preek transformeren tot 'Goed Nieuws' - een woord dat God zelf bekrachtigt.
Eschatologie en de Oudtestamentische Toekomstvisie
In gangbaar jargon duidt eschatologie op de leer over de laatste dingen, zoals het laatste oordeel, hemel en hel, de nieuwe hemel en de nieuwe aarde, en het nieuwe Jeruzalem. Het gaat om de toekomst na dit leven. Deze verwachte toekomst impliceert een breuk met het bestaande.
De profeten dromen van een andere wereld, die niet alleen het hiernamaals omvat, maar ook een bestaan op aarde zoals dat door de Schepper bedoeld is, een realiteit waaraan gewerkt moet worden en die uiteindelijk zal komen. Het oudtestamentische spreken over de toekomst richt zich primair op de komst van Iemand. Deze Iemand brengt met zich mee wat er gebeurt, maar de profeten getuigen vooral van een komend gebeuren waarvan de Heer de oorzaak en spil is.
Het oudtestamentische spreken over belofte en vervulling verwijst naar en getuigt van 'Hij die komt' (Psalm 98:7-9; Jesaja 40:10; 59:19-20). Hij brengt tastbaar heil met zich mee. Dit betekent dat de Heer en zijn komst centraal staan in de beloften. Hij is zowel de inhoud van de beloften als degene die garant staat voor de vervulling. De belofte is vervat in Zijn Naam: Ik zal zijn, die Ik zijn zal (Exodus 3).
Rein Bos: Een Predikant in de Gereformeerde Kerk van Putten
De gereformeerde dogmaticus Herman Bavinck hanteerde de methode om eerst de grenzen te trekken tegenover opponenten, alvorens de gereformeerde visie uiteen te zetten. In dit licht wordt het werk van predikanten als Rein Bos geplaatst binnen de context van de theologische traditie en de kerkelijke praktijk.
Rein Bos is sinds eind augustus 2022 als predikant verbonden aan de Gereformeerde Kerk in Putten, waar hij ongeveer 1% van de 120-jarige geschiedenis van de gemeente vertegenwoordigt. Zijn voorganger, dr. Rein Bos, diende de gemeente ruim 33 jaar, bijna 28% van de totale historie. De gemeente Putten kenmerkt zich door een levendige sfeer, mede dankzij de humor die er heerst. Een treffend voorbeeld hiervan was de aankondiging van een preek door 'ds. V.E.R. Rassing', wat bij sommige gemeenteleden tot de overtuiging leidde dat er daadwerkelijk een dominee met die naam zou voorgaan. Dit illustreert de open en gemoedelijke sfeer die al generaties lang de gemeente kenmerkt.
Het kerkgebouw, dat 120 jaar bestaat, wordt gezien als een relatiegeschenk van God. De muren hebben door de jaren heen talloze gebeden, zangen, preken, vreugdes en verdrieten opgevangen, getuigen van de rijke geschiedenis van het dorp Putten, die ook de Tweede Wereldoorlog, de wederopbouw en de Puttense moordzaak omvat.
Vrijwilligers spelen een cruciale rol in het functioneren van de gemeente, en er is oog voor de lokale samenleving en de maatschappij. De kerk staat bekend als open en betrokken op wat er speelt in het dorp. De kern van de gemeente is Jezus Christus, en de 120 jaar van de kerk aan de Achterstraat vertegenwoordigen slechts 6% van de tijd sinds de uitstorting van de Heilige Geest op Pinksteren. De Geest van God is actief in het stichten van gemeenschappen en het raken van mensen door Gods liefde.
De feestelijke dienst ter viering van het 120-jarig bestaan van de kerk in Putten is vrij toegankelijk en vindt plaats aan de Achterstraat 39, Putten, om 10:00 uur.
Rein Bos als Ambulant Predikant en Expert in Homiletiek
Rein Bos, sinds september vorig jaar met emeritaat, woont met zijn vrouw in Harderwijk. Naast zijn fulltime werk als predikant, was hij vanaf het begin betrokken bij onderzoek en onderwijs in de homiletiek, de wetenschap die zich bezighoudt met de inhoud en vormgeving van de prediking. Hij heeft hierin gepromoveerd en zijn wetenschappelijke werkzaamheden, zowel nationaal als internationaal, voortgezet. Ook na zijn emeritaat blijft hij actief in dit vakgebied, onder andere als docent aan de PKN-academie.
Tijdens het verlof van ds. Margriet van de Bunt in Biddinghuizen (vanaf 19 september tot waarschijnlijk half januari 2023) wordt er een beroep gedaan op twee ambulante predikanten. Ds. Frits Slothouber neemt de pastorale taken waar, terwijl ds. Rein Bos de bijzondere diensten voorgaat. Het bezoekwerk en de meeste activiteiten gaan zoveel mogelijk door, waarbij begrip wordt gevraagd voor mogelijke vertragingen. Vanwege de noodzaak van een predikant bij specifieke pastorale taken of uitvaarten, is ds. Rein Bos bereid gevonden in te springen voor deze diensten.
De kerkenraad van Biddinghuizen stelde op woensdag 15 oktober een nieuwe predikant voor aan de gemeente, waarmee een langdurig beroepingsproces werd afgerond. Na het vertrek van de vorige predikant nam de kerkenraad de tijd om te bepalen welke predikant het beste bij de gemeente zou passen. In 2024 werd een beroepingscommissie gevormd uit leden van verschillende leeftijdsgroepen. Onder begeleiding van een predikant werkte de commissie zorgvuldig en bracht unaniem advies uit aan de kerkenraad. De kennismakingsavond vond plaats op woensdag 15 oktober om 19:30 uur, met voorafgaande pannenkoeken voor kinderen en jongeren om 17:30 uur.
Een prediking zonder ontdekking is een valse prediking.
De lijst met predikanten en hun dienstjaren toont de rijke historie van de kerkelijke gemeenten, met namen als ds. R. Bos (Rein) die vanaf 15-04-1984 als hulppredikant en later predikant diende. Deze gedetailleerde gegevens illustreren de continuïteit en de vele dienaren die door de jaren heen de gemeenten hebben gediend.