Introductie: Lucas als Schrijver en zijn Doel
Hoewel het onwaarschijnlijk is dat er een aparte preek wordt gehouden over specifiek de eerste twee verzen van Handelingen, is dit niet het doel van Lucas. In het Lucasevangelie begint Lucas met een proloog alvorens aan zijn verhaal te beginnen. In het boek Handelingen is de opening echter volledig verweven met het verhaal dat hij in dit tweede boek verder vertelt. De zinnen van vers 1 en 2 vloeien naadloos over in vers 3 en de daaropvolgende verzen.
De Bijbelschrijver Lucas identificeert zichzelf niet direct in de tekst. Hij is echter een belangrijke figuur binnen het Nieuwe Testament. In vergelijking met andere Nieuwtestamentische schrijvers, valt op dat Lucas opvallend goed Grieks schrijft en een diepgaande kennis heeft van de Griekse klassieke teksten, waar hij voortdurend op terugvalt. Dit duidt op een gedegen opleiding.
Hoewel Lucas zijn boek opdraagt aan Theofilus, betekent dit niet dat Theofilus de enige beoogde lezer was. Lucas schreef voor een breder publiek, maar Theofilus ontving de eerste opdracht.
De Verbinding van Drie Werelden
In het boek Handelingen tracht Lucas drie denk- en leefwerelden met elkaar te verbinden: de Joodse, de Griekse en de Romeinse. Hij toont aan dat de nieuwe leer van de christenen zich vrij kan bewegen binnen al deze contexten. Menselijkerwijs gezien, zijn de apostelen de dragers van deze nieuwe beweging.
De Kern van Handelingen 1: 'Getuigen'
Daarom zijn de opening van Handelingen 1 en de eerste twee verzen zo pregnant: zij bevatten de essentie. De apostelen zijn cruciaal omdat zij getuigen zijn. Dit kernwoord in Handelingen kent drie lagen:
- In de eerste plaats zijn de apostelen 'ooggetuigen'.
- Ten tweede worden de apostelen getuigen in de rechtszaal. Grote delen van Handelingen behandelen rechtszaken, waarin de apostelen betrouwbare getuigen zijn juist vanwege hun ooggetuigenverslag.
- In de derde plaats kunnen de apostelen, van ooggetuigen en getuigen in de rechtszaal, ook martelaren worden. Door hun dood getuigen zij van de standvastigheid van hun geloof.
Deze eerste verzen van Handelingen kunnen goed verbonden worden met het laatste vers, Handelingen 28:31, waar de nadruk ligt op de vrijmoedigheid waarmee Paulus van Jezus getuigt, en hoe niets de verkondiging van het evangelie kan stoppen.
Hemelvaart: Meer dan een Afscheid
Hemelvaartsdag neemt een relatief kleine plaats in tussen de kerkelijke feesten, ondanks dat er in het Nieuwe Testament meer over de betekenis van Hemelvaart geschreven wordt dan over Kerst en Pasen. Hemelvaart, breder genomen dan alleen het opstijgen naar de hemel, inclusief Christus' aankomst en plaatsing aan de rechterhand van God de Vader, kent meer aandacht dan Kerst en Pasen. Als we de doorgang naar de hemel en het regeren vanuit de hemel meewegen, zou Hemelvaart de belangrijkste feestdag moeten zijn.
De vraag waarom deze dag minder leeft dan Kerst en Pasen, is complex. Mogelijk komt dit doordat Jezus na zijn Hemelvaart onzichtbaar werd, wat leidde tot het geloof dat Hij minder bereikbaar is geworden. De leerlingen op de dag van Hemelvaart staarden met de handen boven hun ogen naar boven, niet in staat te bevatten dat Jezus was opgenomen. Dit suggereert een misvatting dat Jezus de deur achter zich dichttrok en niet meer omkeek naar de aarde.
De Betekenis van de Wolk bij Hemelvaart
Het idee dat Jezus weg is en zich niet meer laat horen, kan voortkomen uit de beeldspraak van een wolk die het zicht ontnam. Echter, in de Bijbel staat een wolk niet voor het afschermen van de hemel of het onbereikbaar maken van God. Voorbeelden zoals de wolkkolom bij de uittocht uit Egypte, de wolk die de tempel vulde bij de inwijding, en de wolk die neerdaalde tijdens de gedaanteverandering van Jezus op de berg, duiden op de aanwezigheid van God.
De wolk symboliseert dat God zichtbaar en merkbaar aanwezig is op aarde, maar tegelijkertijd onzichtbaar voor menselijke ogen, omdat Hij te groot en te heilig is. Wanneer Jezus door een wolk aan de ogen van de discipelen wordt onttrokken, betekent dit niet dat Hij weg is. Integendeel, Jezus wordt opgenomen in Gods alomtegenwoordigheid. Hemelvaart betekent niet het afscheid van Jezus van de aarde, maar dat Christus, net als God de Vader, overal op aarde aanwezig kan zijn, niet langer beperkt door zijn menselijke vorm op aarde.
Handelingen: De Handelingen van Jezus Christus
De titel 'Handelingen' voor Lucas' tweede boek is enigszins misleidend. Hoewel het verhaal gaat over wat de apostelen doen, wil Lucas primair vertellen hoe Jezus na Zijn hemelvaart is blijven handelen. Het Bijbelboek Handelingen kan beter worden beschouwd als de 'Handelingen van Jezus Christus die vanuit de hemel op aarde bezig is gebleven'.
Lukas beschrijft hoe Jezus als Heer verdergaat en mensen gebruikt, met name de apostelen, om Zijn werk te doen. Hun daden zijn getuigenissen van Jezus' koningschap. Deze getuigenissen gaan niet alleen over Jezus' leven op aarde, maar ook over Zijn voortdurende werk na Zijn opneming in de hemel. In onze tijd zijn wij degenen door wie Jezus als Heer werkt, ook in alledaagse dingen zoals het bijwonen van diensten, het zingen van liederen over Jezus als koning, en het delen van persoonlijke ervaringen.
Jezus als Koning: Een Belijdenis en een Ervaring
Hemelvaartsdag betekent dat Jezus koning is geworden. Dit wordt soms minder beleefd omdat we dit thema al eerder hebben gevierd: met Goede Vrijdag (Koning aan het kruis) en Pasen (Jezus als overwinnaar). De kroning van Koning Charles kan een aardse illustratie zijn van hoe iemand koning wordt, maar Jezus is de hemelse koning, de enige Heer.
Wij zijn getuigen, net als de leerlingen, niet slechts starend naar de hemel uit gemis. Jezus is koning en dat merken we elke dag. Hoewel de belijdenis dat Jezus koning is in orde is en iedereen dit beaamt, ligt het probleem vaak in onze ervaring en manier van kijken. We ervaren niet altijd dat Jezus koning is, en willen dat misschien ook niet altijd zijn.
Het idee dat Jezus koning is, kan de nadruk leggen op een gesloten hemel. Echter, het verhaal van de priester in Oost-Europa tijdens het communisme, die ondanks een lege kerk trouw de dienst bleef uitvoeren, toont de aanwezigheid van de Drie-enige God, de Vader, de Zoon en de Heilige Geest, en het gezelschap van alle heiligen. Dit illustreert dat we nooit alleen zijn. Jezus heeft gezegd: 'Ik ben met u, al de dagen, tot aan de voleinding van de wereld.' Jezus is niet weg, maar koning geworden en heeft de troon bestegen. Elke dag moeten we onszelf en anderen herinneren: Hij regeert. Hij heeft alles in Zijn hand. Hij is koning.
De Betekenis van Hemelvaart voor de Kerk
Als de kerk de mogelijkheid zou krijgen om uit te leggen waarom Hemelvaartsdag belangrijk is, zou dit verder moeten gaan dan alleen uitleg. Het zou moeten gaan om het laten ervaren van de betekenis van Hemelvaart, vergelijkbaar met hoe kinderen over de oorlog leren door een bloem te leggen bij een graf in plaats van alleen uitleg te krijgen.
De intocht van Christus in de hemel, zoals beschreven in Psalm 47, is een triomfantelijke optocht van de koning die zijn macht toont. De overwonnen machten â de duivel, zonde en dood â lopen achter Christus aan, verslagen en beroofd van hun macht. Je hoeft er niet meer bang voor te zijn. Deze vijanden worden tentoongesteld aan de aanwezigen in de hemel: de verlosten die zuchtten onder het juk van de zonde, en die nu zien hoe hun vijanden overwonnen zijn.
Gebed en de Kracht van de Heilige Geest
De tekst uit Handelingen 1:14, "eensgezind wijdden ze zich aan het gebed," benadrukt de rol van gebed na Jezus' Hemelvaart. De apostelen kregen een taak: getuigen zijn en de kracht van de Heilige Geest ontvangen. Deze taak is niet alleen voor de eerste leerlingen, maar voor alle volgelingen van Jezus door de tijden heen.
Er zijn twee valkuilen bij het vervullen van deze taak: activisme (in eigen kracht aan de slag gaan) en passiviteit (afwachten). Activisme, met plannen en strategieën, negeert de afhankelijkheid van Gods Geest. Passiviteit, door te denken dat we niets hoeven te doen omdat de Geest het zal doen, is eveneens onjuist. De apostelen deden noch het één, noch het ander; zij baden.
Het gebed is wat wij kunnen, mogen en moeten doen. Het is een erkenning dat wij de opdracht van Jezus niet in eigen kracht kunnen vervullen. Wij bidden om de Geest, om kracht, om vervulling van de belofte. God belooft Zijn Heilige Geest te geven aan wie Hem erom vraagt. De Geest kan mensen veranderen, wijsheid geven en een dorre kerk doen opleven.
Het gebed is niet mechanisch, maar het haalt God erbij en roept Zijn Geest aan. In de kerkgeschiedenis zijn er geen herlevingen of zegen in de zending geweest zonder gebed. Het voorbeeld van de twee oude zussen op de Hebriden die voor hun dorp baden en een opwekking zagen, illustreert dit.
Volhardend bidden is essentieel. De uitdrukking PUSH (Pray Until Something Happens) vat dit samen. Augustinus' moeder Monica bad zeventien jaar voor zijn bekering, en haar gebed werd beantwoord. Samen bidden heeft bovendien meer kracht, zoals Jezus zelf aangaf: "waar twee of drie in mijn naam bijeen zijn, ben Ik in hun midden."
Het gebed is niet enkel een individuele aangelegenheid, maar ook een gezamenlijke inspanning. Samen bidden kan op verschillende manieren, zoals om beurten, in een kringgebed, of door gebedspunten te verzamelen. Het belangrijkste is dat we samen bidden en ons wijden aan het gebed voor Gods Koninkrijk.
De Strategie: Getuigen van Jeruzalem tot de Uiteinden der Aarde
Het programma dat Jezus de discipelen meegeeft, is ambitieus: getuigen in Jeruzalem, heel Judea en Samaria, en tot aan de uiteinden der aarde. Dit programma is menselijkerwijs gesproken onmogelijk voor een kleine groep mensen. De nadruk op gebed is daarom cruciaal.
De belofte dat de Heilige Geest zal komen en kracht zal geven, gaf de discipelen moed om naar Jeruzalem te gaan. Het is een belofte, geen gebod: "Maar wanneer de Heilige Geest over jullie komt, zullen jullie kracht ontvangen en van Mij getuigen." Het komt neer op vertrouwen dat wat bij mensen onmogelijk is, mogelijk is bij God.
De kerk is begonnen in een bovenvertrek, met mensen die zich vastklampen aan de belofte van Jezus en bidden. Hoewel de cijfers in de huidige maatschappij somber kunnen lijken, is de kerk een goddelijk initiatief. God zal Zijn plan tot een goed einde brengen. Van ons vraagt Hij vertrouwen en het innemen van onze plaats in Zijn plan. Gebeden zijn als zaadjes die we in Gods handen leggen, en die Hij laat ontkiemen en groeien.
tags: #preek #handelingen #1 #hervormd