Stichting Hervormd Weeshuis Medemblik: Erfgoed, Ondersteuning en Huisvesting

De Stichting Hervormd Weeshuis Medemblik, een instelling met een rijke geschiedenis die onlosmakelijk verbonden is met de stad Medemblik sinds 1575, heeft recentelijk significante veranderingen ondergaan. Een belangrijk deel van het vastgoedbezit van de stichting werd eind vorig jaar verkocht, wat het bestuur meer tijd en mogelijkheden heeft gegeven om zich te richten op de kernactiviteiten.

Nieuwe Naam en Focus op Sociale Projecten

Om de vernieuwde focus te benadrukken, heeft de stichting een nieuwe naam aangenomen: Weeshuisfonds Medemblik. De belangrijkste doelstelling van de stichting blijft het ondersteunen van sociale projecten die gericht zijn op het welzijn van de bewoners van Medemblik. Dit houdt in dat initiatieven die bijdragen aan leren, ontwikkeling of zorg voor anderen, in aanmerking kunnen komen voor financiële ondersteuning.

“Bent u of is uw organisatie bezig met het organiseren van een project of een activiteit gericht op het bevorderen van het sociaal en maatschappelijk welzijn in de stad Medemblik, waardoor mensen leren, zich ontwikkelen of omkijken naar anderen? Dan komt u mogelijk in aanmerking voor financiële ondersteuning”, aldus een woordvoerder namens voornoemde stichting.

Meer informatie en een aanvraagformulier zijn te vinden op weeshuisfondsmedemblik.nl.

Schenking van Historische Objecten aan de Gemeente

Naast de heroriëntatie op haar sociale doelstellingen, heeft de Stichting Hervormd Weeshuis Medemblik ook een belangrijke culturele bijdrage geleverd. De stichting schenkt een 130-tal historische objecten uit het voormalige weeshuis aan de gemeente Medemblik. Deze schenking is het resultaat van een constructief gesprek tussen de gemeente en het stichtingsbestuur.

Eerder was er onzekerheid over het lot van deze stukken, aangezien ze geveild zouden worden bij Veilinghuis Ald Fryslan, wat tot verspreiding van de collectie zou leiden. Wethouder Jeroen Broeders heeft echter succesvol de veiling weten te voorkomen. Hij benadrukte het belang van het behoud van deze collectie: “Het zou doodzonde zijn als deze collectie uiteen zou vallen. Het Weeshuis is sinds 1575 onlosmakelijk verbonden geweest aan de stad Medemblik. Deze collectie vormt daarmee onderdeel van het erfgoed van onze gemeente. De collectie blijft nu intact en is voor de toekomst zekergesteld.”

Het bestuur van de stichting is verheugd met deze uitkomst, omdat het voor hen primair belangrijk was dat de objecten een nieuwe, passende bestemming zouden krijgen na de verkoop van het weeshuis. Totdat er een geschikte tentoonstellingsplek beschikbaar is, worden de objecten tijdelijk opgeslagen in een beveiligde opslagruimte.

Huisvesting: Karakteristieke Woningen aan de Heerensteeg

De Stichting Hervormd Weeshuis Medemblik beheert ook een aantal karakteristieke huisjes aan de Heerensteeg in Medemblik. Deze panden, met hun witte muren en luiken voorzien van rood/witte kruizen, werden voorheen bewoond door weduwen. Momenteel zoekt de stichting een nieuwe huurder voor één van deze woningen, specifiek Heerensteeg nr. 3.

Het betreft een woning die geschikt is voor een éénpersoonshuishouden. De huurprijs bedraagt € 565,- per maand, exclusief gas, water en licht. De woning komt naar verwachting op 1 maart in de verhuur.

Er zijn specifieke voorwaarden voor potentiële huurders: de woning is niet geschikt voor personen onder de 23 jaar, aangezien zij vanwege de huurprijs niet in aanmerking komen voor huurtoeslag. Daarnaast dient de nieuwe huurder een borg van twee maanden huur (€ 1695,-) vooruit te betalen.

De Geschiedenis van het Gereformeerd Weeshuis

Het voormalige Gereformeerd Weeshuis, gelegen aan de Torenstraat 13 in Medemblik, is een monumentaal pand dat dateert uit 1785. Het poortgebouw valt op door de voorgevel, waar in zandsteen het stadswapen en een voorstelling van vier levensgrote weeskinderen zijn aangebracht. Twee van deze kinderen, herkenbaar aan de gouden streepjes op hun kleding die naar het stadswapen verwijzen, komen uit Medemblik, terwijl de andere twee van buiten de stad afkomstig zijn.

Ontwikkeling van Wezenzorg in de Late Middeleeuwen

Tegen het einde van de Late Middeleeuwen begonnen stadsbesturen speciale zorg te bieden aan het groeiende aantal wezen. In de snel ontwikkelende steden zorgden besmettelijke ziekten zoals dysenterie, cholera en pest voor veel wees geworden kinderen, die gedwongen waren te zwerven en bedelen. Stadsbestuurders zagen dit als een bron van onrust en streefden ernaar bedelarij te bestrijden. Vanaf ongeveer 1500 werd de wezenzorg gescheiden van andere vormen van opvang.

Het oudste speciaal voor wezen gebouwde weeshuis in de noordelijke Nederlanden werd in 1491 in Utrecht opgericht. Voor 1500 werden wezen al onder de hoede van het stadsbestuur gesteld, vaak door de Heilige Geestmeesters in het kader van de algemene armenzorg. Wezen van inwoners, verlaten kinderen en vondelingen konden als 'bestedeling' bij particulieren worden ondergebracht. Echter, op hun tiende moesten zij in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien, vaak door middel van aalmoezen. Om dit te ontmoedigen, was het wezen uit speciaal opgerichte weeshuizen streng verboden te bedelen. Zij ontvingen voedsel, speciale kleding en algemeen onderwijs, gevolgd door een vakopleiding, zodat zij zelfstandig inkomen konden genereren.

Aanvankelijk kwamen de wezen van burgers van de stad in aanmerking voor plaatsing in 'burgerweeshuizen'. Voor wezen van buiten de stad werden later armenweeshuizen (of 'aalmoezeniersweeshuizen') opgericht.

Het Gereformeerd Weeshuis in Medemblik

Medemblik kende eveneens een dergelijk weeshuis, dat gevestigd werd in het voormalige Sint-Catharijneklooster. Na de Reformatie kwamen alle kerkelijke eigendommen in handen van de Staten. In 1575 stemde Willem van Oranje in met het verzoek van het stadsbestuur van Medemblik om het kloostergebouw te gebruiken voor de zorg aan weeskinderen. Dit werd het Gereformeerd Weeshuis.

In 1762 kreeg het Gereformeerd Weeshuis een opmerkelijke bestuurskamer ('regentenkamer'). Dirk Burger van Schoorl beschreef deze in zijn 'Cronyk van Medenblik' als volgt: ‘In ’t Jaar 1762 is binnen Medemblik in het oude Weeshuis tot dienst van de Regenten en Regentessen, een nieuwe Kamer gemaakt, waar van de weerga van een Godshuis niet bekend is, dezelve is bekleed met een Behangsel dat uit Duisland is overgebragt. Aan den ingang van dezelve is een Hardsteenen Stoep met twee Yzeren Leuningen, en een royale Hardsteenen Trab met vier treeden: in het plein, voor gemelde trap is een Campas van wit Marmer gelegt, dat cierlyk is opgemaakt’.

Van Weeshuis naar Bejaardentehuis en Erfgoedlocatie

Het weeshuis bleef in gebruik tot 1919. Tussen 1923 en 1925 volgde een verbouwing tot bejaardentehuis, dat onder de naam Huize Levensavond vijftig jaar dienst deed. Na vertrek van de ouderen naar een nieuw tehuis, stond het weeshuis enige tijd leeg. Later vestigden zich een notarismaatschap en een tandartspraktijk in het pand; de tandartspraktijk is er nog steeds gevestigd.

De historische regentenkamer is behouden gebleven. Tegenwoordig valt deze, net als de rest van het weeshuiscomplex, onder de Stichting Hervormd Weeshuis Medemblik. In 2009 heeft de stichting een restauratie van de kap en de buitenzijde van het gebouw laten uitvoeren. Door deze werkzaamheden verhuisde de 'Oudheydtkamer' van de Oudheidkundige Vereniging Medenblick van de zolder van het voormalige weeshuis naar het naastgelegen poortgebouw, waar de vereniging tevens over een vergaderruimte op de eerste verdieping beschikt.

tags: #stichting #hervormd #weeshuis #te #medemblik #huurwoning