De geschiedenis van de baptisten in Nederland, en specifiek in de Veenkoloniën, is een fascinerend verhaal van geloof, gemeenschap en groei. De wortels van het baptisme in deze regio reiken terug tot het midden van de 19e eeuw, een periode waarin nieuwe religieuze bewegingen floreerden en zich verspreidden.
Het ontstaan van het baptisme in Nederland
De eerste gedoopte christenen in Nederland vonden hun oorsprong in Gasselterijveen. In 1845 werd daar een groep van zeven personen gedoopt in Gasselternijveenschemond door Julius Kobner uit Hamburg. Onder hen bevond zich Johannes Elias Feisser, die later een sleutelfiguur zou worden in de vorming van de eerste baptistengemeente in Nederland.
Feisser, destijds hervormd predikant, kwam tot de overtuiging dat de volkskerk die hij diende geen ware gemeente van Christus was, omdat haar leden geen gelovigen waren. Dit leidde ertoe dat hij de kinderdoop niet langer kon uitvoeren, wat resulteerde in een conflict met de kerkraad en zijn ontzegging van ambt op 1 januari 1844. Toen dit nieuws de eerste baptistengemeente in Duitsland bereikte, reisden vertegenwoordigers af naar Nederland om te vertellen over de baptistenbeweging. Feisser herkende in het baptisme het beeld van de gemeente zoals hij dat in het Nieuwe Testament had gevonden. De mensen die hem trouw bleven na zijn ambtsontheffing deelden zijn overtuiging. Zij konden de kinderdoop niet langer als bijbels beschouwen en besloten zich te laten dopen door onderdompeling, zoals beschreven in het Nieuwe Testament. Dit vond plaats op 15 mei 1845, de dag waarop ook de Gemeente van Gedoopt Christen werd opgericht. Hiermee was het baptisme in Nederland geboren.
Vroege ontwikkelingen en gemeentevorming
Na de oprichting in Gasselterijveen, breidde het baptisme zich uit naar diverse andere plaatsen. Voordat de gemeente in Harlingen werd opgericht, ontstonden al gemeenten in onder andere Gasselternieven/Stadskanaal, Amsterdam-Centraal, Nieuwe Pekela, Nieuw Weerdinge, Makkum, Groningen-Zuid, Haarlem, Haulerwijk, Sneek, Stavoren, Deventer, Vriescheloo, 's-Gravenhage, Leeuwarden en Workum.
De rol van Johannes Elias Feisser
In 1849 nam Feisser afscheid als voorganger van de gemeente Nijveensche Mond en vestigde zich in Nieuwe Pekela. Zijn woning werd letterlijk afgebroken en in Nieuwe Pekela weer opgebouwd. Hoewel zijn band met de gemeente Nijveensche Mond niet werd verbroken, leidde zijn verhuizing tot een nieuwe fase in zijn werk. Feisser en Speelman, die ook in Nieuwe Pekela woonde, bezochten vaak de middagsamenkomsten van Nijveensche Mond. Johannes Elias Feisser overleed op 2 juni 1865.
Evangelisatie in Stadskanaal en omgeving
In de zomer van 1855 werkte evangelist Merkhoff, afkomstig uit de evangelistenschool van ds. J. De Liefde, in Stadskanaal. Ook een andere evangelist, K. Gerdes, kwam in 1858 naar Stadskanaal om ter plekke en in de omgeving te evangeliseren. Later werd hij gedoopt en lid van de gemeente. Hij werd gedoopt in een houten doopvont met warm water. In het najaar van 1858 vertrok Gerdes. Ds. De Liefde vond echter dat het werk in Stadskanaal en omgeving voortgezet moest worden en stuurde zijn leerling Jacob Witmond. Witmond preekte wekelijks bij A. Wolters in diens schuur, maar ook in samenkomsten bij H. Kruit te Boerveenschemond en R. Oud.
Hendrikadius Zwaantinus Kloekers
China-zendeling Hendrikadius Zwaantinus Kloekers was op de hoogte van het baptisme in de Veenkoloniën. In november 1866 bracht hij een bezoek aan Stadskanaal en Groningen. Op de bidstond van 28 november 1866 besloten de gemeenteleden deze zendeling uit te nodigen om onder hen te komen werken. Op 15 januari 1867 verbond Kloekers zich aan de gemeente met een preek over 1 Korintiërs 2:2. Aanvankelijk had de eerste kerk geen toren. In 1875 werd Kloekers voorganger van de geïnstitueerde gemeente Nieuwe Pekela (7 november 1875). Hij woonde reeds in Nieuwe Pekela, aangezien hij in september 1870 was gehuwd met de weduwe van dr. Een van de eerste zeven gedoopten, Hendrik Kruit, werd de opvolger van Kloekers. Op 16 februari 1890 deed ds. N. Ds. Van Beek werkte onder andere aan de wederopname van de gemeente in Unieverband. Op 8 januari 1911 nam ds. N. We gaan naar 4 juni 1911.
De invloedrijke periode van ds. Weenink
De zeer bekwame, charismatische man ds. Weenink heeft een onuitwisbaar stempel gedrukt op de gemeente en op landelijk niveau. Zelfs buiten de gemeente om heeft deze voorganger veel gedaan. Het houden van een “jongeliedenvereniging” werd legendarisch, waarover oudere inwoners van Stadskanaal nog steeds kunnen meepraten. Verder was ds. Maar ook de gemeente groeide onder zijn dynamische leiding. Ruim 36 jaar heeft hij in de oudste baptistengemeente gewerkt. Geertruida Reiling, dochter van J. Reiling en kleindochter van R. Kerst.
In 1926 maakten br. en zr. Weenink een reis naar Australië om daar te werven voor de kerkbouw in Nieuw Buinen. Met financiële ondersteuning van broeders en zusters uit Australië kon men beginnen met de bouw van een kerkje aan het Dwarsdiep. Op donderdag 11 juli 1946 kon de herdenkingsdienst plaatsvinden, waarin ds. J.W. Na het vertrek van ds. J.W.
Groei en verhuizingen in Stadskanaal
Met de komst van ds. G.W. Hoewel de post Musselkanaal zelfstandig was geworden, bleef men in Stadskanaal worstelen met ruimtegebrek. Op 2 oktober 1960 nam ds. Tijman afscheid en vertrok naar de baptistengemeente Haarlem, net als zijn voorganger ds. ds. ds. Wat in de periode Tijman niet gelukt was, kwam in de werkperiode van ds. H.J. Stukker wel van de grond: een nieuwe kerk. Op 8 februari 1964 kon de moderne kerk aan de Handelsstraat 8a in gebruik genomen worden. De jeugdzaal kreeg de toepasselijke naam: ds. J.W. In februari 1967 nam ds. Voorganger O. Oldenburger. Op 18 februari 1968 deed ds. O. Onder leiding van ds. Oldenburger mocht de gemeente in mei 1970 haar 125-jarig bestaan vieren. In mei 1970 werd de eerste spade in de grond gestoken voor een kerk in Plan ter Maars. Op 5 juni 1971 was het zover: de nieuwe tweede kerk kon in gebruik worden genomen.
De wijkgemeente Stadskanaal Noord kreeg in ds. J.H. De wijkgemeente Stadskanaal Noord werd als de voortzetting van de oude gemeente beschouwd. In oktober 1982 nam ds. J.H. Hofman na een werkperiode van elf jaar afscheid van de gemeente. ds. Op 8 april 1984 deed ds. Ds. P. Ds. Roel Meijer volgde, hij was ook leraar op een school in Stadskanaal. Om hem te helpen werkte hij in het begin samen met br. Jan Brouwer. In 2010 zette hij zich in, samen met Jan, voor een koerswijziging. Br. Jan Brouwer, ook uit Stadskanaal, kreeg steeds meer te doen en werd in 2011 eerst tot reserve dominee en later voor 40% in dienst genomen.
De laatste dienst en het einde van een tijdperk
De Baptistengemeente Nieuwe Pekela, een van de oudste baptistengemeenten in Nederland, beleefde zondag 28 december haar allerlaatste dienst. Dit betekende ook het slot van een bijzondere taak. De Baptistengemeente in Nieuwe Pekela sloot de deuren na 150 jaar. In Amersfoort zijn nog zeventien leden, de baptisten in Nieuwe Pekela. Hoewel ze het goed hebben met elkaar, hebben ze besloten de gemeente op te heffen. Klaas Schipper, de voorzitter van de oudstenraad, had gemengde gevoelens. 'De laatste dienst was voor mij best bijzonder.'
Een orgel met een geschiedenis
In 1951 bouwde Roelof Kamp een mechanisch sleepladen-orgel dat deels pneumatisch is voor de Gereformeerde Kerk in Nieuwolda. De heren Johan Vetter en A. van der Zee van de GOV waren adviseurs bij de bouw. Het orgel werd op 18 april 1951 in gebruik genomen. De firma Reil reviseerde het orgel in 1962, en Mense Ruiter repareerde het instrument in 1982. In 1999 werd het orgel verkocht aan het mannenkoor Albatros in Nieuwe Pekela, na sluiting van de kerk in Nieuwolda. Het gebouw Albatros is de voormalige Doopsgezinde Kerk van Nieuwe Pekela.
Overwegingen en de toekomst van het baptisme
De tekst bevat ook reflecties over de redenen voor het schrijven van een werkstuk over de geschiedenis van de gemeente. De auteur wilde vertellen over de geschiedenis, het heden en de toekomst, deels omdat veel mensen niet veel van baptisten afweten. Er wordt verteld over het ontstaan en de eerste honderd jaar van de gemeente, hoe het vijftigjarig jubileum werd gevierd en hoe het honderdjarig jubileum werd gevierd. Ook wordt er gesproken over hoe de gemeente de toekomst ziet.
De Baptisten Gemeente Nieuwe Pekela, een van de oudste baptistengemeenten in Nederland, beleefde zondag 28 december haar allerlaatste dienst. Dit betekent ook het slot van een bijzondere taak. De Baptistengemeente in Nieuwe Pekela sluit deuren na 150 jaar. Ze zijn nog met zeventien leden, de baptisten in Nieuwe Pekela. Hoewel ze het goed hebben met elkaar, hebben ze besloten de gemeente op te heffen. Afgelopen zondag was de laatste dienst. Klaas Schipper, de voorzitter van de oudstenraad, heeft gemengde gevoelens. ‘De laatste dienst was voor mij best bijzonder.’
tags: #zangkoor #baptistengemeente #nieuwepekela