Op 14 en 15 juni 2025 traden we op tijdens het Vikingfest in de prachtige houten Noorse zeemanskerk in Rotterdam. Op 26 maart 2023 traden we op in een dubbelconcert met Prima Vox in de Nieuwendammerkerk te Amsterdam. Op 21 september 2024 gaven we een optreden speciaal voor de bewoners van Het Gouden Hart in Harderwijk. Op 17 maart 2024 traden we op als een van de acts bij het Café Chantant in de Nieuwe KHL te Amsterdam. Op 7 juli 2019 traden we een half uur lang op bij Zingen in De Hallen Amsterdam. Op 10 februari 2019 traden we op in Nieuwegein bij Gluren bij de Buren.
De liedteksten van iconen als Ramses Shaffy en Liesbeth List, die een grote uitstraling hadden in het hele Nederlandse taalgebied, zijn nog steeds relevant. Hoewel de oorspronkelijke context van liederen als 'Pastorale' wellicht psychedelisch en wazig was, zoals passend in de flowerpowertijd, blijven de muziek en de uitzonderlijke stemmen van Shaffy en List tot op heden beklijven. Hun gezamenlijke hit 'Pastorale' wordt nog steeds geassocieerd met bombastische arrangementen en onsterfelijke liederen die op de radio en verzamel-cd's te vinden zijn.
De Levens van Ramses Shaffy en Liesbeth List
Liesbeth List werd geboren als Elisabeth Driessen op 3 december 1941 in Nederlands-Indië. Haar vroege leven werd getekend door de oorlog, de scheiding van haar ouders en het verlies van haar moeder, die zelfmoord pleegde. Haar vader hertrouwde, maar de relatie met haar stiefmoeder was gespannen.
Ramses Shaffy werd in 1933 geboren in een voorstad van Parijs. Zijn ouders, een Egyptische diplomaat en een Poolse gravin, waren al gescheiden bij zijn geboorte. Hij woonde tot zijn zesde bij zijn moeder in Cannes.
Hoewel hun levenspaden aanzienlijk verschilden - Shaffy belandde in een weeshuis, terwijl List een relatief zorgeloze jeugd kende op Vlieland - kruisten hun artistieke wegen elkaar. List, die al op jonge leeftijd Franse chansons zong, trok de aandacht van Shaffy op twintigjarige leeftijd. Hoewel ze aanvankelijk sceptisch was over zijn interesse, leidde dit uiteindelijk tot een langdurige samenwerking.
Shaffy Chantant en de Kracht van Samenwerking
In 1964 ging Shaffy Chantant in première, met naast List en Shaffy ook Loesje Hamel en Joop Admiraal. Liesbeth List vertolkte hierin Franse chansons van Shaffy, evenals het nummer 'Printemps sans amour', prachtig vertaald als 'In oktober' door Hans Andreus. De unieke manier waarop Shaffy liederen schreef en vertolkte, met zijn volledige inzet van lijf en stem, kenmerkte zijn vitaliteit. Zijn vertolkingen waren meer dan zang; het was het herbeleven van de roes, vergelijkbaar met de flamenco-zanger die streeft naar trance.
Shaffy Chantant werd lovend ontvangen door de pers. Een paar jaar later vormden Cees Nooteboom, een dichter-romanschrijver, en Liesbeth List een stel. Hoewel hun relatie niet over rozen ging, resulteerden de vertalingen van Nooteboom, waaronder een liederencyclus van Brendan Behan, in een waardevolle artistieke bijdrage.
Een andere belangrijke samenwerking voor List was die met de Griekse componist Theodorakis, die onder de indruk was van haar stemtimbre. List zong de indrukwekkende Mauthausensuite en liederen van Behan, op muziek gezet door Theodorakis. Ze bereikte de divastatus in Vlaanderen en Nederland, en bleef ook nummers van Brel en Shaffy vertolken.
Twee jaar na Shaffy Chantant volgde Shaffy Chantate, met een vergelijkbaar recept van liedjes, poëzie en lichtklassieke muziek. Het ensemble omvatte het Trio Louis van Dijk en de fluitspeler Thijs van Leer. Shaffy zong hierin onder andere 'Holder de Bolder', een liedje dat typerend was voor zijn manier van schrijven: een roetsjbaan van klankvolle woorden, soms delirisch.
'Zing-vecht-huil-bid-lach-werk en bewonder' en het concept van 'Samen'
Ramses Shaffy bouwde ook een solocarrière uit. Zijn lp uit 1970 bevatte het bijzondere lied 'Zing-vecht-huil-bid-lach-werk en bewonder'. Dit lied, dat ook werd gebruikt in christelijke gemeenschappen, benadrukt thema's als naastenliefde en solidariteit, met de centrale boodschap dat we 'allemaal samen' zijn. Het begrip 'Samen' was heilig voor Shaffy, het grote ideaal in het aardse tranendal.
'We zullen doorgaan' werd in 1972 Shaffy's grootste hit. In 1976 verscheen er opnieuw een plaat met Shaffy en List samen, wat de suggestie van een hechte band, zo niet een huwelijk, versterkte. Echter, Shaffy's worsteling met alcohol begon zijn artistieke loopbaan te beïnvloeden. Ondanks pogingen tot herstel en latere tournees, bleef de impact van zijn verslaving voelbaar.
Dominee Lambertus Gerardus Cornelis Ledeboer: Een Prediker van Geloof en Gehoorzaamheid
Een ander verhaal dat de kracht van overtuiging en geloof illustreert, is dat van dominee Lambertus Gerardus Cornelis Ledeboer. Op een zondagmorgen in 1840, in Benthuizen, weigerde Ledeboer de reglementen van koning Willem I, de gezangenbundel en het ondertekeningsformulier te gehoorzamen, omdat deze naar zijn mening tegen Gods Woord ingingen. Hij begroef deze geschriften in de pastorietuin, als symbool van zijn keuze om God boven de aardse wetten te stellen.
Ledeboer, geboren op 30 september 1808, kende een zwakke gezondheid, maar een diepgaande innerlijke roeping. Na zijn studie aan de universiteit in Leiden, begon hij zijn ambt in Benthuizen. Aanvankelijk preekte hij wel over Jezus Christus, maar hij kende Hem nog niet persoonlijk. Een diepe worsteling leidde tot een gebed om bekering, waarna hij een ongekende rust en blijdschap ervoer.
Vanaf dat moment preekte Ledeboer anders, met een persoonlijke kennis van Christus. Zijn prediking benadrukte dat God alles is en de mens niets. Hij was niet bang om mensen eerlijk te confronteren met hun zonden en hen op te roepen tot bekering. Zijn moed om de koninklijke reglementen en de gezangenbundel te begraven, was een direct gevolg van zijn overtuiging dat hij God meer moest gehoorzamen dan de mensen.
Moed en Geloof in Actie
Ledeboer's standvastigheid leidde tot zijn schorsing door de kerk. Desondanks bleef hij preken in de pastorie, in schuurtjes en op zolderkamers, waar hij gevraagd werd. Hoewel hij aanvankelijk hoopte op een terugkeer naar de leer van de Reformatie binnen de Nederlands Hervormde Kerk, zag hij zich genoodzaakt aparte gemeenten te stichten om ongedoopte kinderen te beschermen.
Zijn geloof werd ook getoond in een opmerkelijke gebeurtenis in Oudewater. Toen een ouderling een arm blind meisje, dat de Heere vreesde maar geen belijdend lid was, de toegang tot het Heilig Avondmaal weigerde, greep Ledeboer in. Hij nodigde haar uit deel te nemen, met de woorden: "Dit blinde meisje zal straks met dit haar vlees (lichaam) God aanschouwen en haar ogen zullen Hem zien en geen vreemde!" Deze daad toonde zijn onwrikbare geloof en zijn bereidheid om Gods genade te delen, ongeacht menselijke regels.
Ledeboer had een diepe afkeer van de "lichte liederen" en "sirenegezang van de wereld" die in de gezangenbundel stonden, en gaf de voorkeur aan de Psalmen van Petrus Datheen. Hij waarschuwde kerkgangers die onregelmatig kwamen, maar ondersteunde met Gods Woord degenen die klein van geloof waren. Zijn huisbezoeken en straatgesprekken getuigden van een dringende zorg voor de eeuwigheid van de mensen.
Een stormachtige herfstnacht illustreert zijn bereidheid om te gaan waar de Heer hem leidt. Opgeroepen door een dienstmeisje, reed hij met een voerman naar een tehuis voor meisjes die overspel hadden gepleegd. Daar vond hij een jonge vrouw op sterven na dood, die ooit door zijn prediking tot bekering was gekomen, maar daarna weer in zonde was gevallen. De vrouw deelde haar levensverhaal en haar geloof in Gods vergeving, waarna Ledeboer een gebed deed en de vrouw stierf. Dit onderstreepte zijn overtuiging dat Gods genade zelfs de grootste zondaars bereikt.
Thema's van Geloven en Leven
Het thema "Dom Vedan" (wat mogelijk refereert aan "dominee" en "verleden" of "weg") werd recentelijk behandeld door ds. Irma Jansen-Kleinjan, geïnspireerd door de serie "Woeste grond" van boer Barts. Haar advies luidde: "Ait Vedan, Dom Vedan maak de beweging naar Kloek (flink/ moedig) Vedan daarmee ‘Geniet van ‘t goeie lemn’, het is maar kort." Een gedicht van Henk Pool, "As de blaa valt," met de slotregels "Want wisse: ’t blad valt of, De Harfst brengt zorg en komme, Maar geef God eer en lof," benadrukt de vergankelijkheid en de noodzaak van dankbaarheid.
De uitvoering van Gregoriaanse gezangen, zoals die van de Benedict Tridentine Catholic Community, wordt geleid door het commentaar van Dom Nicolaas Boer. Deze gemeenschap put uit diverse bronnen, waaronder Gregoriaanse scores, psalmverzen voor de communie en speciaal samengestelde liturgische boekjes. De nadruk ligt op het behoud van de traditionele kerkzang, die als een kostbaar bezit wordt beschouwd dat gelovigen antwoord geeft op hun vragen en voedsel voor hun honger naar God.
De overgang van liturgische kerkzang naar "socio-cultureel" jargon na het Tweede Vaticaans Concilie wordt bekritiseerd als een verlies van iets kostbaars. Het verzaken aan de bron en inspiratie van het gebed, het Gregoriaans, heeft de weg geëffend voor het opgeven van eerbied, de grondslag van de godsdienst. Ondanks de Latijnse taal en de aristocratische vormen, die elke toegeving aan sentiment schuwen, was het Gregoriaans een vertrouwd bezit dat de gelovigen boven de alledaagsheid verhief.