De Protestantse gemeente te Klazienaveen is een geloofsgemeenschap die behoort tot de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). Deze gemeente is een zelfstandig onderdeel als bedoeld in artikel 2, boek 2 van het Burgerlijk Wetboek en bezit rechtspersoonlijkheid. De kerkorde van de PKN bevat bepalingen omtrent bestuur, financiën, toezicht en tuchtrechtspraak die gelden voor kerkleden, gemeenten en andere onderdelen van deze kerk. De Protestantse Kerk heeft van de Belastingdienst een groepsbeschikking ANBI gekregen, wat betekent dat de afzonderlijke gemeenten en instellingen die tot dit kerkgenootschap behoren, zijn aangewezen als Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI).
Bestuur en Organisatie
Het bestuur van de kerkelijke gemeente ligt bij de kerkenraad, die gevormd wordt door de ambtsdragers van de gemeente. Het College van kerkrentmeesters is verantwoordelijk voor het beheer van de financiële middelen en de gebouwen van de gemeente, met uitzondering van diaconale aangelegenheden. De kerkenraad is eindverantwoordelijk en keurt onder andere de begroting en de jaarrekening goed. Het college bestaat uit ten minste drie leden. Zowel de kerkenraad als het college hebben, door het toezicht op de vermogensrechtelijke aangelegenheden, contact met het regionaal college voor de behandeling van beheerszaken, conform Ordinantie 11.
De Protestantse Kerk verwoordt in de eerste hoofdstukken van de Kerkorde wat zij gelooft en belijdt. Het beleidsplan van de Protestantse Gemeente Eben-Haëzer te Klazienaveen, dat in dit document wordt gepresenteerd, is het derde beleidsplan sinds de fusie van 1 januari 2006. Het is een vervolg op eerdere plannen, waarbij doelen zijn geëvalueerd, gecontinueerd en bijgesteld. Er wordt ook ingegaan op nieuwe situaties die van invloed zijn op het gevoerde beleid. Binnen het kerkenwerk zullen keuzes gemaakt moeten worden met betrekking tot prioriteiten, taken van predikanten en kerkelijk werkers, en de benodigde formatie. De financiële positie van de gemeente speelt hierbij een belangrijke rol.
Visie en Missie
Visie: De Protestantse Gemeente Eben-Haëzer is een open kerkgemeenschap voor Klazienaveen, Nieuw-Dordrecht en de Emmer wijk Barger Oosterveld, waar vanuit de Bijbel geleefd, gewerkt en gevierd wordt.
Missie: De Protestantse Gemeente Eben-Haëzer wil Jezus Christus als onze verrezen Heer dienen, door vanuit Bijbels perspectief bij te dragen aan een zinvol bestaan voor individu en samenleving. Dit gebeurt door daadwerkelijke openheid, toegankelijkheid en hulpvaardigheid te tonen, met respect voor elkaar en de samenleving. De gemeente streeft ernaar een gastvrije gemeenschap te zijn, zowel voor eigen leden als voor mensen van buiten. Als christelijke kerk wil zij een baken zijn in een individueel georiënteerde samenleving, inspelend op de behoefte aan spiritualiteit, geestelijk leven en rituelen op belangrijke levensmomenten.
God, zoals gekend in Christus, verbindt de leden. Vanwege verschillende levensgeschiedenissen en achtergronden is het belangrijk ruimte te geven aan persoonlijke geloofsbeleving. Het gesprek en het samen bidden, dienen en werken zullen helderheid bieden in wat verbindt. De gemeente wil een plek zijn waar ieder lid zich welkom voelt en zijn of haar geloof kan vormgeven binnen de kaders van de PKN. Dit gebeurt door gebruik te maken van de elementen vieren, leren en dienen, aangevuld met eigentijdse activiteiten. Elk lid wordt geroepen om mede vorm te geven aan de gemeente door zijn of haar talenten in te zetten.
Structuur van de Gemeente en Activiteiten
De gemeente is op 1 januari 2006 ontstaan uit een fusie van de Gereformeerde Kerk Eben-Haëzer te Klazienaveen en de Nederlands Hervormde Gemeente te Nieuw-Dordrecht. De gemeente bestaat uit belijdende leden, doopleden en administratieve leden. Elk lid vanaf 18 jaar heeft kiesrecht, ongeacht belijdenis, en kan stemmen en tot ambtsdrager gekozen worden.
Het kerkgebouw wordt gezien als een huis van God en mensen, waar men kan oefenen in de omgang met God en met elkaar. Er zijn naast de kerkzaal ook kleinere vergaderlokalen beschikbaar. Het kerkgebouw biedt ruimte voor erediensten, vergaderingen en ontmoeting.
Ambten en Kerkenraad
Binnen de kerk zijn er drie ambten: ouderling, diaken en predikant. De predikantsplaats was vacant per 1 mei 2018. Alle ambtsdragers vormen samen de Kerkenraad, die verantwoordelijk is voor het gehele gemeente-zijn en alle bestuursdaden. Het moderamen bestaat uit de voorzitter en scriba, een ouderling, de voorzitter van de diaconie, een diaken, de voorzitter van het College van Kerkrentmeesters en de predikant. Sommige taken zijn uitbesteed aan commissies.
Er wordt gewezen op uitdagingen bij het werven van ambtsdragers, mede door de afname van het aantal mensen dat geloofsbelijdenis doet. Het heroverwegen van het belang van geloofsbelijdenis wordt gesuggereerd. De financiële situatie laat niet toe om op korte termijn een predikant voor 100% aan te stellen, na het vertrek van de vorige predikant op 1 mei 2018.
De Eredienst
De eredienst wordt beschouwd als het hart van het gemeenteleven, de plaats waar God wordt ontmoet door lofzang, gebed, Bijbellezen en prediking. In de doop en het avondmaal wordt het heil van Christus gevierd. De liturgie probeert de zoektocht naar zingeving en de vormgeving van persoonlijk geloof te verbeelden en verwoorden. De eredienst vindt elke zondag en op christelijke feestdagen plaats. Tijdens de eredienst zijn er toerbeurten van ouderlingen en diakenen. In de Stille Week zijn er diensten op Witte Donderdag, Goede Vrijdag en Stille Zaterdag. Elke zondag is er een kindernevendienst. Voor de gemeentezang wordt voornamelijk het nieuwe liedboek gebruikt. Meestal zijn er twee schriftlezingen en drie collecten tijdens de dienst.
Om de gemeente te betrekken bij het pastoraat, worden er bloemen bezorgd bij gemeenteleden die ondersteuning kunnen gebruiken. De ouderling van dienst bepaalt wie de bloemen ontvangt, en dit wordt vermeld in 'Kerkgroet'. Voor de allerkleinsten is er opvang op aanvraag, en voor kinderen van groep 3 tot 8 is er kindernevendienst tijdens bijzondere diensten. Het gebruik van de beamer wordt als een belangrijke meerwaarde ervaren.
Sacramenten en Bijzondere Diensten
De kerk kent twee sacramenten: de doop en het avondmaal. Deze worden doorgaans bediend tijdens de zondagse eredienst. Zes keer per jaar is er een dienst van Schrift en Tafel, waar iedereen welkom is. Er is om en om een dienst met een thema of een dienst van Schrift en Tafel.
Ouders die hun kind(eren) willen laten dopen, bereiden de doopdienst voor in overleg met de predikant. Voorafgaand vindt er een gesprek plaats over de betekenis van de doop. De doop wordt aangekondigd in 'Kerkgroet' en 'Kerknieuws'. Voorwaarde voor de bediening van de doop is dat ten minste één van de ouders lid is van de kerk; belijdenis van het geloof is niet vereist.
De derde zondag in september markeert de Startdienst. In de Eben-Haëzer kerk wordt op speciale diensten een liturgisch bloemstuk geplaatst, gemaakt door de bloemschikgroep. Er worden regelmatig bijzondere kerkdiensten georganiseerd met ruimte voor liturgische vernieuwing, om gemeenteleden en belangstellenden een andere manier van deelname aan de gemeenschap te bieden. Deze diensten worden vaak begeleid door koren en vereisen aangepaste muzikale begeleiding, zoals orgel of een combo.
Na afloop van de kerkdiensten is er gelegenheid voor ontmoeting onder het genot van koffie of thee. Voor huwelijksbevestigingen nemen aanstaande bruidsparen contact op met hun wijkouderling, ten minste zes weken voor de ceremonie. Samen met de predikant wordt de dienst voorbereid.
Rouwdiensten vinden doorgaans op weekdagen plaats, voorafgaand aan een begrafenis of crematie. De aanvraag wordt behandeld in overleg met de predikant of kerkelijk werker en, indien gebruik wordt gemaakt van het kerkgebouw, ook met de koster. De rouwdienst heeft de status van een kerkdienst.
Pastoraat en Gemeentebegeleiding
Pastoraat is een taak van alle gemeenteleden. Om het pastoraat te structureren, is de gemeente verdeeld in wijken, elk met een wijkteam bestaande uit wijkouderling(en), diaken en contactpersonen. Wijkouderlingen zijn verantwoordelijk voor hun wijk. Het pastoraat wordt ook vormgegeven door de predikant/kerkelijk werker, die zich vooral bezighoudt met pastoraat in bijzondere omstandigheden zoals ernstige ziekte, overlijden, huwelijksproblemen, en begeleiding van nieuw ingekomenen. Wijkteams en de kerkelijk werker stemmen hun activiteiten op elkaar af.
Pastorale ouderlingen bezoeken gemeenteleden die dit op prijs stellen. Momenteel krijgen gemeenteleden die extra aandacht nodig hebben voorrang. Contactpersonen, werkend onder de wijkouderlingen, ondersteunen hierbij. De predikant/kerkelijk werker kan minder bezoeken brengen dan voorheen en doet dit steeds meer in overleg met ouderlingen of andere kerkelijke medewerkers.
Aandacht voor Jeugd en Tussengeneraties
De jeugd en jongeren verdienen bijzondere aandacht en vallen onder de verantwoordelijkheid van de kerkenraad. Onder de tussengeneraties worden leden verstaan in de leeftijd tussen circa 25 en 50 jaar. Met deze groep is er relatief weinig contact, en de gemeente wil deze contacten graag intensiveren. Er is veel tijd geïnvesteerd om deze groep zich thuis te laten voelen en te stimuleren tot participatie.
De vergrijzing binnen de gemeente krijgt ook veel aandacht.
Historische Ontwikkeling van Kerken in Klazienaveen
De Veenkerk
De Veenkerk, gelegen in Klazienaveen-Noord, is nauw verbonden met de ontstaansgeschiedenis van de streek. De kerk maakt deel uit van het erfgoed van de veenarbeiders. Ds. Evert Scholten en de aanleg van het Scholtenskanaal zijn verbonden met de vroege geschiedenis. De behoefte aan een eigen voorganger ontstond bij de veenarbeiders, die zich in 1904 organiseerden in de Evangelisatievereniging Immanuel. De Veenkerk werd gebouwd op initiatief van Willem de Weerd, die zich inzette voor de veenarbeiders. In 1917 werd een houten hulpkerkje verkocht. De bouw van de huidige Veenkerk werd uitgesteld door een conflict. De gemeenschap leverde zelf de mankracht en materialen. De eerste steen voor de toren werd gelegd op 15 juni 1922.
De kerk is sober van inrichting, met banken geschilderd in donkere turfkleuren. De preekstoel is een replica van die uit 1923. De avondmaalstafel is voorzien van een zilveren stel en een Statenbijbel. Teksten als "Komt allen tot Mij" en "Verkondigt den dood des Heeren totdat Hij komt" zijn aan de wand geschreven.
De Veenkerk is geen kerkelijke gemeente, maar een evangelisatie die is aangesloten bij de Bond van hervormde evangelisaties. Er zijn geen ambtsdragers in formele zin. Elke zondagmorgen is er een dienst met dertig tot veertig bezoekers, een aantal dat langzaam terugloopt. Sinds maart 2019 is ds. H. Dekker als emeritus predikant verbonden aan de Veenkerk. Het eeuwfeest van de Veenkerk werd in maart gevierd, met een jubileumdienst en een musical over het leven van Willem de Weerd.
De Kruiskerk
De Kruiskerk is een protestants kerkgebouw in Klazienaveen, gelegen aan De Omloop 8. Het gebouw werd tussen 1957 en 1963 ontworpen door architect Herman Knijtijzer. De bouw maakte deel uit van een groter ensemble, waaronder een Nederlands Hervormde school en een jeugdgebouw. Knijtijzer's werk in Klazienaveen wordt beschouwd als 'zacht modernisme', beïnvloed door het Nieuwe Bouwen, maar met een voorkeur voor minder rigide functionalisme. Het geloof speelde een fundamentele rol in Knijtijzer's leven en werk; hij was aanhanger van het vrijzinnig protestantisme.
De Kruiskerk is opgetrokken op een kruisvormige plattegrond met getrapte, afgeschuinde hoeken. De klokkentoren, een essentieel onderdeel van het ontwerp, staat als een losstaand element in de hal van de kerk. Het interieur van de kerk verkeert in een bijzonder gave staat. De Kruiskerk is een provinciaal monument.
De Gereformeerde Kerk te Klazienaveen (voorheen Nieuw-Dordrecht)
De Gereformeerde Kerk te Klazienaveen ontstond op 7 mei 1891 als de ‘Christelijke Gereformeerde Gemeente te Nieuw-Dordrecht’. In 1892 werd de naam gewijzigd in ‘Gereformeerde Kerk te Nieuw-Dordrecht’ na een landelijke fusie. Op 2 augustus 1939 werd de naam veranderd in ‘Gereformeerde Kerk te Klazienaveen’. Het dorp Nieuw-Dordrecht is ontstaan door veenontginning en lag oorspronkelijk op een zandrug.
Al in 1889 werd het belang van evangelisatiearbeid rond Nieuw-Dordrecht besproken. De gereformeerden uit het gebied bezochten kerken in Nieuw-Amsterdam of Emmen. De classis Coevorden vroeg om steun voor een meer zelfstandige evangelisatie in de veenstreken. Plannen voor een evangelisatiegebouw werden gesteund door industrieel W.A. Scholten. Na correctie van de werkwijze, waarbij samenkomsten voortaan door predikanten werden geleid, werd in 1891 een eenvoudig kerkgebouw aan de Langestraat in Klazienaveen gesticht voor fl. 2.200. De kerk kreeg aanvankelijk de naam van Nieuw-Dordrecht, hoewel de bouwlocatie in Klazienaveen lag.
Ds. J. van der Vlies was de eerste predikant vanaf 1894. Het evangelisatiewerk werd uitgebreid naar Zesde Blok (Bargeroosterveen) en Oranjedorp. In 1928 werd een ‘Zendingsvereeniging’ opgericht. In 1936 werd geconcludeerd dat Nieuw-Dordrecht geen geschikt terrein voor evangelisatie meer was. Eind 1938 werd voorgesteld de naam van de kerk te veranderen in “Gereformeerde Kerk te Klazienaveen”, wat op 2 augustus 1939 werd doorgevoerd.
In 1943 werd Joh. S. de Jong aangesteld als hulppredikant, die onder meer het evangelisatiewerk behartigde. In 1950 werd de behoefte aan een lokaal aan de Molenweg in Klazienaveen benadrukt voor veelbelovende arbeid. De Molenbuurt kwam onder zorg van de classicale evangelisatiepredikant ds. D. Visch. In 1926 werd melding gemaakt van de uitbreiding van het evangelisatiewerk van Nieuw-Dordrecht naar Bargeroosterveen. In 1928 werd een lokaaltje voor evangelisatiearbeid te Zesde Blok gebouwd, met een houten gebouw op een fundering van steen.
Kerk Nieuwlande moet verzetsmuseum worden
tags: #vrijzinnig #hervormde #kerk #klazienaveen