De Herziene Statenvertaling: Een Diepgaande Analyse

Als christen is het lezen van de Bijbel een essentieel onderdeel van het geloofsleven. Een goede Bijbelvertaling kan daarbij helpen. De Herziene Statenvertaling (HSV) is een populaire vertaling onder christenen in Nederland. Deze vertaling is gebaseerd op de oude Statenvertaling, maar is herzien om beter te voldoen aan de moderne taal. Als je op zoek bent naar een Bijbel in de Herziene Statenvertaling, dan ben je bij ons aan het juiste adres. Wij bieden een ruim assortiment aan Bijbels in verschillende uitvoeringen en formaten. Onze Herziene Statenvertaling Bijbels zijn verkrijgbaar in verschillende kleuren en uitvoeringen. Zo hebben we Bijbels met een lederen omslag in verschillende kleuren, maar ook Bijbels met een harde kaft of een flexibele kaft. Naast Herziene Statenvertaling Bijbels hebben we ook Bijbels in andere vertalingen, zoals de NBV, HSV en NBG. Bij ons kun je eenvoudig en snel een Bijbel in de Herziene Statenvertaling bestellen. Als je vragen hebt of advies wilt over welke Bijbel het beste bij je past, kun je altijd contact met ons opnemen.

Waarom een Herziene Statenvertaling?

Wie een betrouwbare Nederlandse Bijbelvertaling zoekt, die zo dicht mogelijk aansluit bij de grondtekst, kiest vaak voor de Statenvertaling. De eerste druk daarvan is al in 1637 verschenen. In de loop der eeuwen is er in de Nederlandse taal bijzonder veel veranderd en voor veel mensen, met name jongeren, is de Statenbijbel inmiddels minder makkelijk meer leesbaar. Dit omdat de taal ervan moeilijker te begrijpen is. Daarom verscheen er op 4 december 2010 een Herziening van de Statenvertaling, afgekort als HSV. In 2012 kwam daar nog op enkele onderdeeltjes een tekstrevisie.

Het begrip 'herzien' versus 'hertalen'

'Hertalen' en 'herzien' zijn twee nogal verschillende begrippen. Het gebeurt nog wel eens dat werken van oude klassieke schrijvers worden hertaald. Dan worden verouderde woorden en uitdrukkingen vervangen door meer hedendaagse woorden en begrippen, zodat het betreffende boek beter toegankelijk is. Een vertaling uit 1637 kun je niet zomaar gaan hertalen. En dat kan al helemaal niet zonder daar de grondtekst naast te leggen. We hebben immers niet alleen te maken met veranderde taal. Er is tegenwoordig weer meer bekend over grondtaal en grondtekst. We doen daarom geen recht aan de bedoeling van de Statenvertalers, als we enkel en alleen wat verouderde woorden vervangen.

Afwijkingen van de Statenvertaling

Een andere keuze dan de Statenvertaling kan verschillende redenen hebben. Het kan zijn dat een bepaald woord in de Statenvertaling tegenwoordig een andere betekenis of gevoelswaarde heeft. Op het gebied van de grondtalen zijn de laatste eeuwen veel interessante nieuwe ontdekkingen gedaan. Daarbij is soms nieuwe informatie beschikbaar gekomen. Dat kan ook een reden zijn om van de Statenvertaling af te wijken. Meer dan eens kiest de Herziene Statenvertaling een lezing die overigens in de Kanttekeningen van de Statenvertaling ook al genoemd wordt.

Is de HSV een nieuwe Bijbelvertaling?

Nee, dat is absoluut niet de bedoeling, al wordt dat wel eens gesuggereerd. De Herziene Statenvertaling is niets meer en niets minder dan een restauratie van de Statenvertaling. De oorspronkelijke interpretatie en intenties van de Statenvertalers blijven zo veel als mogelijk gehandhaafd.

Verschil met de Nieuwe Bijbelvertaling (NBV)

De Herziene Statenvertaling is een herziening van een bestaande vertaling, de Statenvertaling, en de Nieuwe Bijbelvertaling is een compleet nieuwe vertaling, met nogal wat andere uitgangspunten dan de Herziene Statenvertaling. Bij de Herziene Statenvertaling blijft altijd de grondtoon van de Statenvertaling in de weergave doorklinken.

Omgang met kritiek

Het bestuur van de Stichting Herziene Statenvertaling heeft zich vanaf het begin bewust open willen opstellen, door de eerste resultaten van het herzieningswerk in de vorm van deeluitgaven aan de gebruikers voor te leggen. Dat heeft veel reacties opgeleverd. Verreweg de meeste daarvan waren positief qua toonzetting en opbouwend qua inhoud.

Grondtekst van de Herziene Statenvertaling

De Herziene Statenvertaling volgt de grondtekst die de Statenvertalers gebruikten, de zogenaamde Textus Receptus met daarbij de volgende aantekeningen.

Oude Testament

Een enkele keer volgt de Statenvertaling in het Oude Testament de Griekse vertaling ervan, de Septuaginta. In dat geval blijven de Herzieners de Hebreeuwse tekst volgen en verantwoorden zij de keuze in een voetnoot. Waar de Herziene Statenvertaling afwijkt van de overgeleverde grondtekst (namelijk de Masoretische tekst) en bijvoorbeeld de tekst van een van de Dode Zeerollen volgt, wordt dit ook verantwoord in een voetnoot.

Nieuwe Testament

Wat het Nieuwe Testament betreft, ligt de zaak gecompliceerder. De meeste moderne vertalingen van het Nieuwe Testament zijn op de zogenaamde kritische tekst gebaseerd. De verschillen tussen de Textus Receptus en de kritische tekst zijn zodanig dat een herziening van het Nieuwe Testament in de Statenvertaling gebaseerd op de kritische tekst zowel onmogelijk als onwenselijk is.

Gebruikerskring van de Herziene Statenvertaling

De Herziene Statenvertaling is bedoeld voor gebruik in kerken, in het onderwijs en in de gezinnen. Uit de talloze reacties is gebleken dat de Herziene Statenvertaling door vele mensen met enthousiasme ontvangen, gebruikt en gelezen wordt. Dat geldt ook voor andere gemeenteleden dan de leden van de drie kerkgenootschappen die vertegenwoordigd zijn in het bestuur van de Herziene Statenvertaling (de Nederlandse Hervormde Kerk - nu de Protestantse Kerk in Nederland - de Christelijk Gereformeerde Kerken en de Gereformeerde Gemeenten, al dan niet op persoonlijke titel). Daarnaast wordt door velen vanuit evangelische kring de Herziene Statenvertaling gebruikt, vanwege de betrouwbaarheid bij het gebruik voor Bijbelstudie. Veel gebruikers zien de HSV ook als een goede vervanger van de NBV51, die in de praktijk ook vaak wat verouderd taalgebruik kent.

Historische Context en Ontwikkeling

De in 2010 verschenen Herziene Statenvertaling is een herziening van de aloude Statenvertaling uit 1637. Deze herziening is tot stand gekomen onder verantwoordelijkheid van het bestuur van de Stichting Herziening Statenvertaling, in opdracht van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond. Het doel van deze herziening was om de huidige en komende generatie bij de Statenvertaling te bewaren.

Het Vertaalproces

Op initiatief van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond heeft de Stichting Herziene Statenvertaling de Statenvertaling van de Bijbel herzien. Met deze herziening, waaraan in 2002 werd begonnen, wordt beoogd de interesse van de huidige en komende generatie bij de Statenvertaling te bewaren. De medewerkers aan deze herziening waren neerlandici, predikanten uit verschillende kerken en daarnaast ook kenners van de Bijbelse grondteksten. In 2004 verscheen de eerste deeluitgave. Deze deeluitgave bevatte de Bijbelboeken Genesis, Psalmen en een aantal uit het Nieuwe Testament. Op 9 december 2006 werd in Gouda de tweede deeluitgave gepresenteerd. Deze paarse uitgave bevatte alle Bijbelboeken van het Nieuwe Testament en vier Bijbelboeken van het Oude Testament: Genesis, Exodus, Deuteronomium en de Psalmen. Op 4 december 2010 is de Herziene Statenvertaling officieel gepresenteerd in de Grote Kerk te Dordrecht. Voor deze plaats was gekozen omdat hier op de in 1618–1619 gehouden Synode van Dordrecht de opdracht was gegeven tot de oorspronkelijke „Statenvertaling”. Hoewel de verkoop officieel vanaf 10 uur die dag was toegestaan, lag de HSV al vanaf 1 december in veel winkels. Sinds de eerste editie van de Herziene Statenvertaling van 2010 zijn er vele reacties en suggesties gekomen op de tekst. Die zijn alle verzameld en een werkgroep heeft deze bekeken en beoordeeld. Op deze manier zijn er verbeteringen aangebracht in de tekst en de voetnoten.

Vergelijking met de Statenvertaling: Voorbeelden

Vergeleken met de Statenvertaling zijn in de Herziene Statenvertaling verouderde woorden of begrippen vervangen. De HSV bevat veel meer hedendaags Nederlands.

Verschillende Woordkeuzes

Hieronder volgen enkele voorbeelden van tekstverschillen:

• Genesis 2:23
  HSV: Toen zei Adam: Deze is ditmaal been van mijn beenderen, en vlees van mijn vlees!
  SV: Toen zeide Adam: Deze [is] ditmaal been van mijn benen, en vlees van mijn vlees!
• 1 Koningen 21:20-21
  HSV: En Achab zei tegen Elia: Hebt u mij gevonden, mijn vijand? Hij zei: Ik heb u gevonden, omdat u uzelf verkocht hebt om te doen wat slecht is in de ogen van de HEERE. Zie, Ik breng onheil over u. Ik zal uw nakomelingen wegvagen, en Ik zal van Achab alle mannen uitroeien, zowel de gebondene als de vrije in Israël.
  SV: En Achab zeide tot Elia: Hebt gij mij gevonden, o, mijn vijand? En hij zeide: Ik heb [u] gevonden, overmits gij uzelven verkocht hebt, om te doen dat kwaad is in de ogen des HEEREN. Zie, Ik zal kwaad over u brengen, en uw nakomelingen wegdoen; en Ik zal van Achab uitroeien wat mannelijk is, mitsgaders den beslotene en verlatene in Israël. Achtergrond: Achter 'kwaad' in de Statenvertaling zit een en hetzelfde Hebreeuwse woord. De Herziene Statenvertaling vertaalt respectievelijk door 'slecht' en 'onheil'. In de Statenvertaling komt het rechtsbeginsel van wedervergelding, in dit geval de vergelding van kwaad met kwaad, duidelijker uit.
• Handelingen 9:5-6
  HSV: En hij zei: Wie bent U, Heere? En de Heere zei: Ik ben Jezus, Die u vervolgt. Het is hard voor u, met de hielen tegen de prikkels te slaan. En hij zei, bevend en verbaasd: Heere, wat wilt U dat ik doen zal?
  Telos: En hij zei: Wie bent U, Heer? En hij zei: Ik ben Jezus, die jij vervolgt. Maar sta op en ga de stad binnen en er zal tot je gesproken worden wat je moet doen. Achtergrond: In de Telos-vertaling en andere moderne vertalingen ontbreken de woorden "En hij zei, bevend en verbaasd: Heere, wat wilt U dat ik doen zal?". Tekstcritici menen dat het om een latere toevoeging gaat (toegevoegd wellicht op grond van Hand. 22:10), en daarom ontbreken de woorden in veel moderne vertalingen. Paulus heeft wel dit gezegd: Handelingen 22:10 En ik zei: Heere, wat moet ik doen? En de Heere zei tegen mij: Sta op en ga naar Damascus, en daar zal met u gesproken worden over alles wat voor u vastgesteld is om te doen.
• 2 Samuël 1:10
  HSV: Toen ging ik bij hem staan en doodde hem, want ik wist dat hij na zijn val niet leven zou.
  SV: Uw wangen zijn liefelijk in de spangen, uw hals in de parelsnoeren.
• Genesis 28:18
  HSV: In Gen. 28:18 is 'hoofdpeluw' vervangen door 'hoofdkussen'.
• Psalm 57:4
  HSV: 'Stokebranden' is vervangen door 'mensen die verzengen [als vuur]'.

Minder Nauwkeurige Vertalingen?

De HSV is op verscheidene plaatsen minder nauwkeurig (= minder letterlijk) dan de Statenvertaling. Hieronder volgen enkele voorbeelden, waarbij met andere vertalingen wordt vergeleken.

Genesis 2:7

• SV: En de HEERE God had den mens geformeerd uit het stof der aarde, en in zijn neusgaten geblazen den adem des levens; alzo werd de mens tot een levende ziel.
• LU: En God de Heer maakte den mens uit het stof der aarde, en blies hem den adem des levens in zijnen neus; en alzo werd de mens ene levende ziel.
• NBG51: toen formeerde de HERE God de mens van stof uit de aardbodem en blies de levensadem in zijn neus; alzo werd de mens tot een levend wezen.
• Analyse: De oude Griekse vertaling LXX heeft een vorm van 'psyche' (ziel) en de Latijnse vulgaat heeft een vorm van 'anima' (ziel). Dat 'ziel' een betere vertaling is dan 'wezen', blijkt uit 1 Kor. 15, waar Paulus het 'ziellijke' tegenover het 'geestelijke' stelt en Gen. 2:7 aanhaalt.

1 Korintiërs 15:45

• SV: Alzo is er ook geschreven: De eerste mens Adam is geworden tot een levende ziel; de laatste Adam tot een levendmakenden Geest.
• NBG51: Aldus staat er ook geschreven: de eerste mens, Adam, werd een levende ziel; de laatste Adam een levendmakende geest.
• TELOS: Zo staat er ook geschreven: ‘De eerste mens, Adam, werd tot een levende ziel’; de laatste Adam tot een levendmakende geest.
• NB: zo staat ook geschreven: ‘de eerste mens, Adam, werd tot een levende aardse ziel’, -de laatste Adam wordt tot een levendmakende geest.

Genesis 8:4

• SV: En de ark rustte in de zevende maand, op den zeventienden dag der maand, op de bergen van Ararat.
• NB: De ark komt tot rust in de zevende maand op de zevende dag na nieuwemaan,- op de bergen van Ararat.
• NBG51: En in de zevende maand, op de zeventiende dag der maand, bleef de ark vastzitten op het gebergte van Ararat.
• Analyse: De Statenvertaling zegt daar dat de ark "rustte" op de bergen van Ararat, de HSV heeft "bleef vastzitten". De Naardense bijbelvertaling (NB) heeft "komt tot rust". "Bleef vastzitten" is een onnodige hertaling en bovendien een minder juiste vertaling.

Genesis 23:3

• SV: Daarna stond Abraham op van het aangezicht van zijner dode, en hij sprak tot de zonen Heths, zeggende:
• NB: Dan staat Abraham op van boven het aanschijn van zijn dode,- en spreekt de zonen van Cheet aan om te zeggen:
• NBG51: Toen stond Abraham op, en ging heen van zijn dode, en sprak tot de Hethieten:
• NBV 2004: stond hij op, verliet de tent waarin zijn overleden vrouw lag en wendde zich tot de Hethieten. Hij zei:
• Analyse: De Statenvertaling heeft "Daarna stond Abraham op van het aangezicht zijner dode ..." Zijn dode is zijn overleden vrouw Sara. De Herziene Statenvertaling heeft, vergelijkbaar met andere moderne vertalingen: "Daarna stond Abraham op, ging weg van zijn dode ... " De Naardense bijbel biedt evenals de Statenvertaling een meer letterlijke vertaling: "Dan staat Abraham op van boven het aanschijn van zijn dode, ...".

Gereformeerde Gemeenten en de HSV

De generale synode van de Gereformeerde Gemeenten heeft in 2007 het besluit genomen om deze vertaling af te wijzen voor gebruik in de kerk, verenigingen en huiselijk gebruik. De generale synode van de Hersteld Hervormde Kerk ontraadde voorheen gemeenten het gebruik van de Herziene Statenvertaling. De synode kwam tot dit advies in 2012 naar aanleiding van het rapport van een studiecommissie die in het leven was geroepen om de synode van advies te dienen. Dat betekende wel dat de gemeentes op lokaal niveau er vrij in waren om deze vertaling te gebruiken. Anno 2022 zijn er diverse gemeenten binnen de HHK die de Herziene Statenvertaling in de eredienst gebruiken. Bekende personen binnen het kerkverband hebben de laatste jaren laten doorschemeren dat een hedendaagse vertaling nodig is om het woord te blijven verstaan. Onder andere de Hersteld Hervormde predikant dr. Pieter de Vries ziet het gebruik en het lezen van de HSV nu als enige optie wanneer men zich het verouderde taalkleed van de Statenvertaling niet eigen kan maken. Citaat in het Reformatorische Dagblad: "Als men een Bijbelvertaling wil gebruiken die dicht bij de brontalen blijft en zich het verouderde taalkleed van de edities van Jongbloed of de GBS niet eigen kan maken, is in de huidige situatie de HSV de enige optie" aldus dr. De Vries.

Grondtekst in het Nieuwe Testament

Het Nieuwe Testament is in de Herziene Statenvertaling een vertaling van de Textus Receptus, volgens vele wetenschappers een niet-optimale variant van de Byzantijnse tekst. Het was echter de beste tekst die Erasmus en de Statenvertalers in hun tijd ter beschikking hadden. In de afgelopen vier eeuwen zijn echter vele oudere handschriften ontdekt, die dus ook dichter bij de oorspronkelijke tekst staan dan de teksten die de Statenvertalers ter beschikking hadden. Bekende voorbeelden van oudere teksten zijn de Codex Vaticanus; de Codex Sinaïticus, de Bodmer papyri 66 en Papyrus 75; de Chester Beatty papyri 45, 46 en 47; en nog vele andere. Vele wetenschappers zijn van mening dat daarmee de oorspronkelijke tekst nauwkeuriger te reconstrueren is. Om de nieuwe vertaling acceptabel te laten blijven voor een zo groot mogelijk deel van de achterban, heeft men hiervan voor het Nieuwe Testament geen gebruik willen maken. Ook het Comma Johanneum is opgenomen.

Verschillende Uitgaven en Toepassingen

KLIK HIER voor keuze uit het assortiment van de Herziene Statenvertaling. Wie graag wil beginnen met de HSV kan ook kiezen voor de Kinderbijbel bij de Herziene Statenvertaling. De Herziene Statenvertaling (HSV) kunt u eenvoudig online bestellen bij de webshop van Ichthusboekhandel.nl of in één van de Ichthusboekwinkels in Alphen aan den Rijn of Zoetermeer.

Speciale Edities

Zoekt u een bijbel die echt bij u past, ook qua design en eventuele extra's? Dan zijn er verschillende speciale edities die passen bij uw lifestyle.

• Lifestyle-bijbels: Voor mannen en vrouwen zijn speciale edities van de Bijbel verkrijgbaar. Namelijk de Mannenbijbel, deze bevat de volledige tekst van de Herziene Statenvertaling, aangevuld met extra teksten en weetjes speciaal gericht op mannen. Voor vrouwen is verkrijgbaar de Vrouwenbijbel, hierin vindt u interessante themapagina’s, meditaties en biografieën van vrouwen uit de Bijbel.
• Limited Edition Bijbels: Met enige regelmaat brengt Royal Jongbloed bijzondere of exclusieve edities uit. Deze Bijbels worden eenmalig in een beperkte oplage gedrukt.
• Studiebijbels: Wilt u een Bijbel die aangevuld is met extra aantekeningen, inleidingen en kaartjes dan is een Studiebijbel een verdiepend hulpmiddel bij het lezen van de Bijbel.
• Trouwbijbels / Huwelijksbijbels: Voor een bruidspaar zijn er speciale Huwelijksbijbels te koop. De Huwelijksbijbel wordt vaak cadeau gedaan door een kerkelijke gemeente aan een bruidspaar. Een huwelijksbijbel is voorzien van een familieregister en opdrachtformulier namens de kerkelijke gemeente.
• Schoolbijbels: Een Schoolbijbel is geschikt voor gebruik in de klas of is een mooi afscheidscadeau voor de groep 8-ers die de school verlaten.
• Bijbels met Psalmen en gezangen: Voor gebruik in de kerk kunt u kiezen voor een Bijbel met Psalmen en gezangen. U hebt de keuze uit een Bijbel met Psalmen die ritmisch gezongen worden, of die niet ritmisch gezongen worden. Een Bijbel met Psalmen in de oude berijming uit 1773, of een Bijbel met Psalmen in de nieuwe berijming uit 1967.
• Schrijfbijbel / Notitiebijbel: Bent u creatief dan kunt u aan de slag met Biblejournaling in de Schrijfbijbel NBV. Dit is een Bijbel met extra dik papier en veel ruimte voor tekeningen en aantekeningen rondom de bijbeltekst. In het najaar van 2018 zal ook de HSV Notitiebijbel verschijnen.
• Bijbels voor blinden en slechtzienden: Er zijn ook edities voor blinden en slechtzienden: de grootletterbijbel, gesproken bijbel en braillebijbel.

Conclusie

De Herziene Statenvertaling (HSV) is een belangrijke Bijbelvertaling die de brug slaat tussen de traditionele Statenvertaling en de moderne Nederlandse taal. Hoewel er discussie bestaat over de mate van nauwkeurigheid ten opzichte van de Statenvertaling en de keuze van de grondtekst voor het Nieuwe Testament, wordt de HSV door velen gewaardeerd om zijn leesbaarheid en trouw aan de oorspronkelijke boodschap. De diverse uitgaven en toepassingen maken de HSV toegankelijk voor een breed publiek.

tags: #wat #voor #papier #heeft #de #herzine